ECLI:NL:GHARL:2025:829
Afdeling strafrecht
Parketnummer: 21-000872-23
Uitspraak d.d.: 19 februari 2025
TEGENSPRAAK
Verkort arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zitting houdende te Badhoevedorp, gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Overijssel, zittingsplaats Almelo, zitting houdende te Badhoevedorp, van 8 februari 2023 met parketnummer 08-209474-20 in de strafzaak tegen
[verdachte]
,
geboren te [geboorteplaats] ( [geboorteland] ) op [geboortedatum] 1980,
thans verblijvende in [PI] , locatie [locatie] te [plaats] .
Het hoger beroep
De verdachte en de officier van justitie hebben tegen het hiervoor genoemde vonnis hoger beroep ingesteld.
Onderzoek van de zaak
Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzittingen van het hof van 29 november 2023, 18, 19, 20, 21, 22, 25, 28 en 29 november 2024 en 19 februari 2025 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422 van het Wetboek van Strafvordering, het onderzoek op de terechtzittingen in eerste aanleg.
Het hof heeft kennisgenomen van het requisitoir en de vordering van de advocaat-generaal. De vordering is na voorlezing aan het hof overgelegd. Het hof heeft verder kennisgenomen van hetgeen door verdachte en zijn raadslieden, mr. V.P.J. Tuma en mr. J. Michels , ter verdediging naar voren is gebracht.
Ook heeft het hof kennisgenomen van de vorderingen van de benadeelde partijen.
Het vonnis waarvan beroep
De rechtbank heeft bij bovengenoemd vonnis de na te noemen feiten 1 primair, 2 primair, 5 en 6 bewezenverklaard en verdachte van de feiten 3 en 4 integraal vrijgesproken. Voor de bewezenverklaarde feiten is verdachte veroordeeld tot een gevangenisstraf van 26 jaren en 8 maanden, met aftrek van voorarrest.
De vorderingen van de benadeelde partijen [slachtoffer feit 1] en [slachtoffer feit 2] zijn (gedeeltelijk) toegewezen, telkens vermeerderd met de wettelijke rente, met toepassing van de hoofdelijkheidsclausule en met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel.
Aangezien door zowel verdachte (ten aanzien van de bewezenverklaarde feiten) als de officier van justitie (tegen de gegeven vrijspraken) hoger beroep is ingesteld, zijn alle tenlastegelegde feiten in hoger beroep opnieuw in volle omvang aan de orde.
Het hof zal het vonnis waarvan beroep vernietigen omdat het tot een andere bewijsbeslissing en andere strafoplegging komt. Het hof zal daarom opnieuw rechtdoen.
De tenlastelegging
De verdenking luidt, kort en zakelijk weergegeven, als volgt:
Feit 1 primair:
medeplegen van een poging tot moord of doodslag op [slachtoffer feit 1] te Enschede op 2 februari 2017;
of
medeplegen van de uitlokking daarvan;
subsidiair:
medeplegen van het aan [slachtoffer feit 1] opzettelijk en met voorbedachte raad toebrengen van zwaar
lichamelijk letsel;
of
medeplegen van de uitlokking daarvan;
meer subsidiair:
medeplegen van een poging tot de uitlokking van het medeplegen van het om het leven
brengen dan wel zwaar mishandelen van [slachtoffer feit 1] ;
Feit 2 primair
medeplegen van een poging tot moord of doodslag op [slachtoffer feit 2] te Gronau (Duitsland) op 24 mei 2017;
of
medeplegen van de uitlokking daarvan;
subsidiair
medeplegen van een poging tot uitlokking van het medeplegen van het om het leven brengen dan wel zwaar mishandelen van [beoogd slachtoffer feit 1] ;
Feit 3
medeplegen van bedreiging met een misdrijf tegen het leven gericht of met zware
mishandeling te Enschede op 19 september 2017;
of
medeplegen van de uitlokking daarvan;
Feit 4
medeplegen van een poging tot moord of doodslag op [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] en/of
[slachtoffer feit 4] te Enschede op 19 september 2017;
of
medeplegen van de uitlokking daarvan;
subsidiair
medeplegen van het aan [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] opzettelijk en
met voorbedachte raad toebrengen van zwaar lichamelijk letsel;
of
medeplegen van de uitlokking daarvan;
Feit 5
medeplegen van een poging tot moord of doodslag op of zware mishandeling van [slachtoffer feit 5 en feit 6] te Almelo op 11 november 2017;
of
medeplegen van de uitlokking daarvan;
Feit 6
medeplegen van brandstichting met gemeen gevaar voor goederen en levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor [slachtoffer feit 5 en feit 6] te Almelo op 11 november 2017;
of
medeplegen van de uitlokking daarvan.
Voluit luidt - na wijziging van de tenlastelegging ter terechtzitting in eerste aanleg - de tenlastelegging aan verdachte dat:
1primair
hij op of omstreeks 2 februari 2017 te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om [slachtoffer feit 1] (werkzaam als kapper in [kapsalon] /eigenaar van [kapsalon] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade van het leven te beroven, opzettelijk die [slachtoffer feit 1] met benzine, althans met een brandbare vloeistof, heeft besproeid en/of bespoten en/of besprenkeld en/of (vervolgens) die benzine, althans die brandstof, heeft aangestoken, althans tot ontbranding heeft gebracht,
terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
of
[getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 2 februari 2017 te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen,
ter uitvoering van het door [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en/of die andere (onbekend gebleven) persoon/ personen voorgenomen misdrijf om [slachtoffer feit 1] (werkzaam als kapper in [kapsalon] /eigenaar van [kapsalon] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade van het leven te beroven opzettelijk die [slachtoffer feit 1] met benzine, althans met een brandbare vloeistof, heeft/hebben besproeid en/of bespoten en/of besprenkeld en/of (vervolgens) die benzine, althans die brandstof, heeft/hebben aangestoken, althans tot ontbranding heeft/hebben gebracht,
terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 april 2016 en met 2 februari 2017 te Enschede, in ieder geval in Nederland en/of Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/een moord en/of
- aanwijzingen te geven over de uitvoering van de aanslag/moord, te weten dat het doden op een zo pijnlijk mogelijke manier moest gebeuren en/of
- het doelwit van de aanslag/moord, te weten [kapsalon] en/of de kapper aan te wijzen/aan te duiden en/of te laten aanwijzen/aanduiden door (een) derde(n) en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een vluchtauto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- bij het feit gebruikte middelen (benzine/brandbare stof) te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 1) (art 289/287 Wetboek van Strafrecht, art 45 Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)1 subsidiairhij op of omstreeks 2 februari 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, aan [slachtoffer feit 1] (werkzaam als kapper in [kapsalon] /eigenaar van [kapsalon] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachte rade, zwaar lichamelijk letsel, te weten eerste, tweede en/of derdegraads brandwonden in het gezicht en/of op/aan (grote delen van) het lichaam, heeft toegebracht, door die [slachtoffer feit 1] met benzine, althans met een brandbare vloeistof, te besproeien en/of bespuiten en/of besprenkelen en/of (vervolgens) die benzine, althans die brandstof, aan te steken, althans tot ontbranding te brengen;
of
[getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 2 februari 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen, aan [slachtoffer feit 1] (werkzaam als kapper in [kapsalon] /eigenaar van [kapsalon] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachte rade, zwaar lichamelijk letsel, te weten eerste, tweede en/of derdegraads brandwonden in het gezicht en/of op/aan (grote delen van) het lichaam, heeft/hebben toegebracht, door die [slachtoffer feit 1] met benzine, althans met een brandbare vloeistof, te besproeien en/of bespuiten en/of besprenkelen en/of (vervolgens) die benzine, althans die brandstof, aan te steken, althans tot ontbranding te brengen,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 april 2016 en met 2 februari 2017 te Enschede, in ieder geval in Nederland en/of Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/een moord en/of
- aanwijzingen te geven over de uitvoering van de aanslag/moord, te weten dat het doden op een zo pijnlijk mogelijke manier moest gebeuren en/of
- het doelwit van de aanslag/moord, te weten [kapsalon] en/of de kapper aan te wijzen/aan te duiden en/of te laten aanwijzen/aanduiden door (een) derde(n) en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een vluchtauto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- bij het feit gebruikte middelen (benzine/brandbare stof) te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 1) (art. 302/303 Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
1. meer subsidiairhij in of omstreeks de periode 1 april 2016 tot en met 2 februari 2017 te Enschede, in ieder geval in Nederland en/of Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, heeft gepoogd om [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere onbekend gebleven personen door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te bewegen om een persoon, genaamd [beoogd slachtoffer feit 1] ((voormalig) kapper in [kapsalon] /(voormalig) eigenaar van [kapsalon] ) om het leven te brengen, dan wel zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, immers heeft/hebben verdachte en/of zijn mededader(s):
- de dader/daders de opdracht gegeven tot het plegen van een aanslag/een moord en/of
- aanwijzingen gegeven over de uitvoering van de aanslag/moord, te weten dat het doden, althans het toebrengen van letsel, op een zo pijnlijk mogelijke manier moest gebeuren en/of
- het doelwit van de aanslag/moord, te weten [kapsalon] en/of de kapper aangewezen/aangeduid en/of laten aanwijzen/aanduiden door (een) derde(n) en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een vluchtauto geregeld/beschikbaar gesteld en/of te gefinancierd en/of
- bij het feit gebruikte middelen (benzine/brandbare stof) gefinancierd en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag betaald en/of een betaling in het vooruitzicht gesteld,
terwijl de uitlokking van dat misdrijf is mislukt, nu (per vergissing) niet voornoemde [beoogd slachtoffer feit 1] , maar (diens bedrijfsopvolger) [slachtoffer feit 1] het slachtoffer is geworden van de aanslag; (zaaksdossier 1) (art 289/287/302/303 Wetboek van Strafrecht, art 46a Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
2primairhij op of omstreeks 24 mei 2017, te Gronau (Bondsrepubliek Duitsland), tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om [slachtoffer feit 2] (bestuurder van een Hyundai Getz met kenteken [kenteken] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade van het leven te beroven, met een pistool, althans een vuurwapen zes maal, althans meermalen, (gericht) op die [slachtoffer feit 2] heeft geschoten en/of die [slachtoffer feit 2] met (minimaal) vier kogels, in de linkerzij, het bekken, het linkerdijbeen en de linker kuit, althans in het lichaam heeft getroffen, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 24 mei 2017, te Gronau (Bondsrepubliek Duitsland), tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen, ter uitvoering van het door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of die andere (onbekend gebleven) persoon/personen voorgenomen misdrijf om [slachtoffer feit 2] (bestuurder van een Hyundai Getz met kenteken [kenteken] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade van het leven te beroven, met een pistool, althans een vuurwapen zes maal, althans meermalen, (gericht) op die [slachtoffer feit 2] heeft/hebben geschoten en/of die [slachtoffer feit 2] met (minimaal) vier kogels, in de linkerzij, het bekken, het linkerdijbeen en de linker kuit, althans in het lichaam heeft/hebben getroffen, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 april 2016 tot en met 24 mei 2017 te Enschede en/of Gronau, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/een moord (op ‘Turk 2’) en/of
- aanwijzingen/inlichtingen te geven met betrekking tot de woonplaats, adres en het vervoermiddel van het subject (Turk 2’) dat het doelwit vormde en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een (vlucht)auto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 2) (art 289/287 Wetboek van Strafrecht, artikel 45 Wetboek van Strafrecht, artikel 47 Wetboek van Straf
recht)
2 subsidiairhij in of omstreeks de periode 1 april 2016 tot en met 2 februari 2017 te Enschede en/of Gronau, in ieder geval in Nederland en/of Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, heeft gepoogd om [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere onbekend gebleven personen door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te bewegen om een persoon, genaamd [beoogd slachtoffer feit 1] om het leven te brengen, immers heeft/hebben verdachte en/of zijn mededader(s):
- de dader/daders de opdracht gegeven tot het plegen van een aanslag/een moord op [beoogd slachtoffer feit 1] , althans hem met een vuurwapen te beschieten en/of
- aanwijzingen/inlichtingen te geven met betrekking tot de woonplaats, adres en het vervoermiddel van het subject dat het doelwit vormde en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een (vlucht)auto geregeld/beschikbaar gesteld en/of te gefinancierd en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag betaald en/of een betaling in het vooruitzicht gesteld,
terwijl de uitlokking van dat misdrijf is mislukt, nu (per vergissing) niet voornoemde [beoogd slachtoffer feit 1] , maar (diens broer) [slachtoffer feit 2] het slachtoffer is geworden van de aanslag;
(zaaksdossier 2) (art 289/287 Wetboek van Strafrecht, art 46a Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)3hij op of omstreeks 19 september 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 3] en/of [slachtoffer feit 3] en/of een of meer andere geregelde bezoekers van [loungeclub] heeft bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht en/of met zware mishandeling, door met een automatisch vuurwapen zes, althans meerdere (zwaar kaliber) kogels af te vuren op [loungeclub] aan de [adres] en/of door een of meer ruiten en/of deuren van die club;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 19 september 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen, [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 3] en/of [slachtoffer feit 3] en/of een of meer andere geregelde bezoekers van [loungeclub] heeft/hebben bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht en/of met zware mishandeling, door met een automatisch vuurwapen zes, althans meerdere (zwaar kaliber) kogels af te vuren op [loungeclub] aan de [adres] en/of door een of meer ruiten en/of deuren van die club,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 juni 2017 tot en met 19 september 2017 te Enschede, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen ofinlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag op/het beschieten van de zaak ( [loungeclub] ) en/of
- aanwijzingen/inlichtingen te geven met betrekking tot het pand en/of de persoon/personen dat/die het doelwit vormde(n) en/of
- een automatisch vuurwapen te regelen/beschikbaar te stellen en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een (vlucht)auto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 3) (art 285 Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
4primairhij op of omstreeks 19 september 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] van het leven te beroven, met een automatisch vuurwapen dertig, althans een groot aantal (zwaar kaliber) kogels heeft afgevuurd op een woning aan de [Benkoelenstraat] , waarbij/waardoor de benedenverdieping van die woning en/of een of meer ruiten van de beneden- en/of bovenverdieping van die woning met kogels is/zijn doorzeefd, en in welke woning, op zowel de beneden- als de bovenverdieping, voornoemde personen zich bevonden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 19 september 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen, ter uitvoering van het door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of die andere (onbekend gebleven) persoon/personen voorgenomen misdrijf om opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] van het leven te beroven, met een automatisch vuurwapen dertig, althans een groot aantal (zwaar kaliber) kogels heeft/hebben afgevuurd op een woning aan de [Benkoelenstraat] , waarbij/waardoor de benedenverdieping van die woning en/of een of meer ruiten van de beneden- en/of bovenverdieping van die woning met kogels is/zijn doorzeefd, en in welke woning, op zowel de beneden- als de bovenverdieping, voornoemde personen zich bevonden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 juni 2017 tot en met 19 september 2017 te Enschede, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag op/het beschieten van de woning en/of
- aanwijzingen/inlichtingen te geven met betrekking tot de woning en/of de persoon/personen die het doelwit vormde(n) en/of
- een automatisch vuurwapen te regelen/beschikbaar te stellen en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een (vlucht)auto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 3) (art 289/287 Wetboek van Strafrecht, art 45 Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
4 subsidiairhij op of omstreeks 19 september 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om aan [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, met een automatisch vuurwapen dertig, althans een groot aantal (zwaar kaliber) kogels heeft afgevuurd op een woning aan de [Benkoelenstraat] , waarbij/waardoor de benedenverdieping van die woning en/of een of meer ruiten van de beneden- en/of bovenverdieping van die woning met kogels is/zijn doorzeefd, en in welke woning, op zowel de beneden- als de bovenverdieping, voornoemde personen zich bevonden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 19 september 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen, ter uitvoering van het door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of die andere (onbekend gebleven) persoon/personen voorgenomen misdrijf om aan [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] en/of [slachtoffer feit 4] opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, met een automatisch vuurwapen dertig, althans een groot aantal (zwaar kaliber) kogels heeft/hebben afgevuurd op een woning aan de [Benkoelenstraat] , waarbij/waardoor de benedenverdieping van die woning en/of een of meer ruiten van de beneden- en/of bovenverdieping van die woning met kogels is/zijn doorzeefd, en in welke woning, op zowel de beneden- als de bovenverdieping, voornoemde personen zich bevonden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 juni 2017 tot en met 19 september 2017 te Enschede, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag op/het beschieten van de woning en/of
- aanwijzingen/inlichtingen te geven met betrekking tot de woning en/of de persoon/personen die het doelwit vormde(n) en/of
- een automatisch vuurwapen te regelen/beschikbaar te stellen en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een (vlucht)auto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 3) (art. 302/303 Wetboek van Strafrecht, art 45 Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
5 hij op of omstreeks 11 november 2017 te Almelo, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade [slachtoffer feit 5 en feit 6] van het leven te beroven, althans opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, terwijl die [slachtoffer feit 5 en feit 6] zich in haar woning (gelegen aan de [Palestrinastraat] ) bevond (en/of lag te slapen op de bovenverdieping)
- zich met (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) naar voornoemde woning heeft begeven en/of
- de ruit van de woonkamer (op de begane grond) van voornoemde (rijtjes)woning heeft ingegooid/verbroken met een of meer ste(e)nen, en/of
- ( vervolgens) (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) door het gat in voornoemde ruit heeft gegooid/gegoten/gesprenkeld en/of
-(vervolgens) een brandend voorwerp, althans vuur, door het ontstane gat in de voorruit heeft gebracht/gedaan en/of (aldus) (op voornoemde wijze), voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning heeft aangestoken, althans open vuur in aanraking heeft gebracht met voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning,
ten gevolge waarvan brand is ontstaan en/of voornoemde woning (deels) is afgebrand/ uitgebrand en/of ten gevolge waarvan er in die woning (vervolgens) een explosie is ontstaan, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] op of omstreeks 11 november 2017 te Almelo, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] en/of zijn/hun mededader(s) voorgenomen misdrijf om opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade [slachtoffer feit 5 en feit 6] van het leven te beroven, althans opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, terwijl die [slachtoffer feit 5 en feit 6] zich in haar woning (gelegen aan de [Palestrinastraat] ) bevond (en/of lag te slapen op de bovenverdieping),
- zich met (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) naar voornoemde woning heeft/hebben begeven en/of
- de ruit van de woonkamer (op de begane grond) van voornoemde (rijtjes)woning heeft/hebben ingegooid/verbroken met een of meer ste(e)nen, en/of
- ( vervolgens) (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) door het gat in voornoemde ruit heeft/hebben gegooid/gegoten/gesprenkeld en/of
- ( vervolgens) een brandend voorwerp, althans vuur, door het ontstane gat in de voorruit heeft/hebben gebracht/gedaan en/of (aldus) (op voornoemde wijze), voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning heeft/hebben aangestoken, althans open vuur in aanraking heeft/hebben gebracht met voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning,
ten gevolge waarvan brand is ontstaan en/of voornoemde woning (deels) is afgebrand/ uitgebrand en/of ten gevolge waarvan er in die woning (vervolgens) een explosie is ontstaan, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 23 september 2017 tot en met 11 november 2017 te Almelo, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of diens mededader(s) de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/de brandstichting aan de woning en/of
- voornoemde woning te duiden en/of de adresgegevens te verstrekken en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of diens mededader(s) voor het plegen van voornoemd feit (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 4) (art 289/287/302/303 Wetboek van Strafrecht, art 45 Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
6 hij op of omstreeks 11 november 2017 te Almelo, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk brand heeft gesticht en/of een ontploffing teweeg heeft gebracht in een (rijtjes)woning (gelegen aan de [Palestrinastraat] ), door
- zich met (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) naar voornoemde woning te begeven en/of
- de ruit van de woonkamer (op de begane grond) van voornoemde (rijtjes)woning in te gegooien/te verbreken met een of meer ste(e)nen, en/of
- ( vervolgens) (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) door het gat in voornoemde ruit te gooien/gieten/sprenkelen en/of
- ( vervolgens) een brandend voorwerp, althans vuur, door het ontstane gat in de voorruit te brengen en/of (aldus) (op voornoemde wijze), voornoemd(e) mid
del(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning aan te steken, althans open vuur in aanraking te brengen met voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning,
ten gevolge waarvan brand is ontstaan en/of voornoemde woning (deels) is afgebrand/ uitgebrand en/of ten gevolge waarvan (vervolgens) een explosie teweeg is gebracht, en daarvan aldus gemeen gevaar voor
- die woning en/of (een) aangrenzende woning(en) en/of voor de in die woning en/of in die aangrenzende woning(en) aanwezige goederen, in elk geval gemeen gevaar voor goederen en/of
- levensgevaar voor [slachtoffer feit 5 en feit 6] (bewoonster [Palestrinastraat] ) en/of voor in (een) aangrenzende woning(en) aanwezige persoon/personen, in elk geval levensgevaar voor een ander of anderen, en/of
- gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor die [slachtoffer feit 5 en feit 6] en/of voor de in die aangrenzende woning(en) aanwezige persoon/personen, in elk geval gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander of anderen te duchten was;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] op of omstreeks 11 november 2017 te Almelo, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk brand heeft/hebben gesticht en/of een ontploffing teweeg heeft/hebben gebracht in een (rijtjes)woning (gelegen aan de [Palestrinastraat] ), door
- zich met (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) naar voornoemde woning te begeven en/of
- de ruit van de woonkamer (op de begane grond) van voornoemde (rijtjes)woning in te gegooien/te verbreken met een of meer ste(e)nen, en/of
- ( vervolgens) (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) door het gat in voornoemde ruit te gooien/gieten/sprenkelen en/of - (vervolgens) een brandend voorwerp, althans vuur, door het ontstane gat in de voorruit te brengen en/of (aldus) (op voornoemde wijze), voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning aan te steken, althans open vuur in aanraking te brengen met voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning,
ten gevolge waarvan brand is ontstaan en/of voornoemde woning (deels) is afgebrand/ uitgebrand en/of ten gevolge waarvan (vervolgens) een explosie teweeg is gebracht, en daarvan aldus gemeen gevaar voor
- die woning en/of (een) aangrenzende woning(en) en/of voor de in die woning en/of in die aangrenzende woning(en) aanwezige goederen, in elk geval gemeen gevaar voor goederen en/of
- levensgevaar voor [slachtoffer feit 5 en feit 6] (bewoonster [Palestrinastraat] ) en/of voor in (een) aangrenzende woning(en) aanwezige persoon/personen, in elk geval levensgevaar voor een ander of anderen, en/of
- gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor die [slachtoffer feit 5 en feit 6] en/of voor de in die aangrenzende woning(en) aanwezige persoon/personen, in elk geval gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander of anderen te duchten was,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 23 september 2017 tot en met 11 november 2017 te Almelo, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of diens mededader(s) de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/de brandstichting aan de woning en/of
- voornoemde woning te duiden en/of de adresgegevens te verstrekken en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of diens mededader(s) voor het plegen van voornoemd feit (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen.
(zaaksdossier 4) (art 157 Wetboek van Strafrecht, artikel 47 Wetboek van Strafrecht)
Inleiding
In 2017 hebben ernstige geweldsincidenten plaatsgevonden in Enschede, Almelo en Gronau (Duitsland). Naar aanleiding daarvan heeft de politie opsporingsonderzoeken ingesteld, waaronder de onderzoeken Tapir en Egypte en het onderzoek Nauru.
In die onderzoeken zijn onder anderen de heren [verdachte] en [medeverdachte] als verdachten naar voren gekomen.
Zowel bij de rechtbank als bij het hof zijn de zaken tegen deze beide verdachten gelijktijdig maar niet gevoegd behandeld.
In de onderzoeken Tapir en Egypte stonden onder meer centraal:
de aanslag op een kapper ( [slachtoffer feit 1] ) in Enschede op 2 februari 2017 (feit 1 in de zaak van [verdachte] en [medeverdachte] ) en
de aanslag op [slachtoffer feit 2] in Gronau op 24 mei 2017 (feit 2 in de zaak van [verdachte] en [medeverdachte] );
de beschieting van een club/horecagelegenheid ( [loungeclub] ) in Enschede op 19 september 2017 (feit 3 in de zaak van [verdachte] en [medeverdachte] );
- de beschieting van een woning (Benkoelenstraat) in Enschede op 19 september 2017 (feit 4 in de zaak van [verdachte] en [medeverdachte] );
- de brandstichting van de woning aan de Palestrinastraat op 11 november 2017 (de feiten 5 en 6 in de zaak van [verdachte] ).
[getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] is door de rechtbank op 20 december 2019 onder meer veroordeeld als (mede)dader van de aanslag op de kapper, [slachtoffer feit 1] , te Enschede.
De rechtbank heeft bewezenverklaard dat [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] degene is geweest die [slachtoffer feit 1] met een brandbare vloeistof heeft bespoten en in brand heeft gestoken. Zowel [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] als de officier van justitie zijn van dat vonnis in hoger beroep gekomen. De procedure in hoger beroep is nog niet afgerond.
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] is op 6 april 2022 door dit hof veroordeeld (als mededader) voor de feiten 5 en 6 (Palestrinastraat). Tegen deze veroordeling is geen cassatieberoep ingesteld; het arrest is op 21 april 2022 onherroepelijk geworden.
Daarna is [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] op 12 juli 2023 door dit hof veroordeeld als (mede)dader van feit 2 (Gronau).
Het hof heeft bewezenverklaard dat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] in de zaak Gronau degene is geweest die heeft geschoten en inzake de Palestrinastraat degene is geweest die de brand heeft gesticht.
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] is in de zaak Gronau op 1 oktober 2024 niet-ontvankelijk verklaard in zijn cassatieberoep.
Daarmee is ook deze veroordeling onherroepelijk geworden.
In het onderzoek Nauru stonden de hiervoor genoemde tenlastegelegde feiten centraal. Waar de onderzoeken Tapir en Egypte zich vooral richtten op de uitvoerders, lag de focus bij het onderzoek Nauru meer op de opdrachtgevers.
Om de leesbaarheid en de begrijpelijkheid van het arrest te bevorderen, zal het hof de feiten zo concreet mogelijk aanduiden en de verdachte, zijn medeverdachte en de andere in dit dossier voorkomende personen zoveel mogelijk bij naam noemen.
Hierna zal het hof de zaken als volgt aanduiden:
feit 1 als “de kapper”,
feit 2 als “Gronau”,
feit 3 als “ [loungeclub] ”,
feit 4 als “Benkoelenstraat” en
Verdachte zal in dit arrest ( [verdachte] / [verdachte] ) [verdachte] worden genoemd en zijn medeverdachte [medeverdachte] . Ook zullen in dit arrest de bijnamen van de verdachten worden gebruikt, zoals die in verklaringen en/of chatberichten in dit dossier naar voren zijn gekomen.
Voor [verdachte] zijn dat onder meer [verdachte] , [verdachte] , GF en Godfather.
Voor [medeverdachte] zijn dat Nazi, HB, Donald, Vladimir, Vin Diesel, Paul(us), bril of brillie, nerd, ghost, ghostrider, Kako.
Zowel [verdachte] als [medeverdachte] hebben ter terechtzitting in hoger beroep bevestigd dat zij zo werden genoemd of aangeduid.
Voor zover hierna wordt gesproken over Hengelo, bedoelt het hof daarmee de stad Hengelo in Overijssel.
Het hof zal voor zover nodig per tenlastegelegd feit overwegingen wijden aan al dan niet vaststaande feiten, de (betrouwbaarheid van) verklaringen van [verdachte] en van anderen en de waardering van de bewijsmiddelen. Daarbij wordt betrokken wat door de advocaat-generaal bij requisitoir is aangevoerd en ook de door en namens verdachte gevoerde verweren.
Waar de tenlastelegging van [verdachte] betrekking heeft op medeplegen dan wel uitlokking van het gronddelict, heeft de advocaat-generaal ten aanzien van [medeverdachte] bij alle hem tenlastegelegde feiten de subsidiaire toevoeging van de deelnemingsvorm van medeplichtigheid als wijziging van de tenlastelegging gevorderd.
Die wijziging is door het hof toegelaten, nadat daartegen geen verweer is gevoerd.
Voor de beoordeling van de tenlastegelegde feiten zal het hof op basis van de bewijsmiddelen vaststellen hoe de relatie tussen [verdachte] en [medeverdachte] is geweest en of en zo ja, op welke wijze en met welke intensiteit sprake is geweest van een samenwerkingsverband tussen beide verdachten.
De relatie en samenwerking tussen [verdachte] en [medeverdachte]
Op basis van het uitgebreide politieonderzoek komt het hof tot de volgende bevindingen. Zowel [verdachte] en [medeverdachte] waren eind 2014/begin 2015, toen zij elkaar leerden kennen, al actief in de drugshandel. In de maanden daarop is in die handel een samenwerking tussen hen ontstaan. Die samenwerking is geïntensiveerd, waarbij [medeverdachte] zich voornamelijk bezighield met de bereiding, de aanvoer en het transport van drugs. Ook beheerde en administreerde hij de daarbij behorende geldstromen.
[verdachte] hield zich meer bezig met het regelen van mankracht en met de logistiek. Tussen hen beiden bestond hierover veelvuldig contact.
Op 30 april 2015 werd [verdachte] in verband met drugshandel aangehouden in Duitsland. Ondanks zijn detentie bleef het directe contact tussen [verdachte] en [medeverdachte] bestaan. [verdachte] beschikte daartoe in zijn cel vrijwel steeds over mobiele telefoons waarmee hij onder meer via een beveiligd programma (Ironchat) met [medeverdachte] en anderen kon communiceren. Onder meer [medeverdachte] zorgde ervoor dat [verdachte] in zijn cel over telefoons kon (blijven) beschikken.
Getuige [getuige] heeft bij de Duitse politie een aantal verklaringen afgelegd.
[getuige] was voor [medeverdachte] werkzaam in de drugshandel en in Duitsland onder meer belast met de verpakking en verzending van drugs per post.
Zijn verklaringen schetsen een beeld van een organisatie waarvan volgens [getuige] de hoogste in de gevangenis zat in Duitsland ( [verdachte] , het hof begrijpt: [verdachte] ) en dat daaronder een regelaar zat die vroeger Nazi en nu Vin Diesel (het hof begrijpt: [medeverdachte] ) wordt genoemd. Over de organisatie verklaarde [getuige] : “ [verdachte] is het hoofd van de bende. Hij leidt de organisatie. Hij beheert de platforms. Dan komt Nazi. Dat is zijn rechterhand. Alles wat [verdachte] vanuit de bak niet kan doen, handelt hij (het hof begrijpt: Nazi/ [medeverdachte] ) af. Hij koopt de drugs, werft de mensen aan, zorgt voor de mobieltjes, laptops, apparatuur, werkmateriaal etc.”
Getuige [getuige] werkte voor [medeverdachte] en later ook voor [verdachte] in de drugshandel. Zij heeft daarover uitvoerig bij de Duitse politie verklaard en ook over de rol van [verdachte] en [medeverdachte] in die handel, zowel voor als nadat [verdachte] in april 2015 voor het Duitse onderzoek en in 2017 voor het onderhavige onderzoek werd aangehouden door de Duitse politie.
[medeverdachte] was voor [verdachte] het eerste aanspreekpunt, zijn rechterhand. Zowel [verdachte] als [medeverdachte] hebben dit in hun verklaringen meermalen bevestigd. [verdachte] hield vanuit de gevangenis de regie en [medeverdachte] was belast met de feitelijke uitvoering. Er was vrijwel dagelijks contact tussen hen, vaak ook meermalen per dag, waarbij [verdachte] veelal instructies gaf en [medeverdachte] als diens rechterhand opereerde en taken op zich nam die [verdachte] zelf, vanwege zijn detentie, niet kon uitvoeren. Overigens was het niet zo dat [medeverdachte] alleen maar handelde als hij instructies van [verdachte] ontving. [medeverdachte] was voordat hij [verdachte] ontmoette al via darkweb/darknet actief in de drugshandel en had zelf al een eigen netwerk ontwikkeld.
Het hof stelt op grond van de voorgaande bewijsmiddelen vast dat de samenwerking in de drugshandel tussen [verdachte] en [medeverdachte] eind december 2014 is opgestart en dat dit samenwerkingsverband na/vanaf de detentie van [verdachte] in Duitsland feitelijk werd voortgezet. Daarnaast stelt het hof vast dat, voorafgaande aan de feiten die in deze strafzaak aan de orde zijn, in het kader van deze criminele samenwerking sprake is geweest van in ieder geval dreiging met ernstig geweld jegens derden.
[verdachte] heeft verklaard dat zijn verstandhouding met [medeverdachte] ten tijde van de in deze zaak aan de orde zijnde feiten ernstig was verslechterd en dat hij bezig was om hun zakelijke relatie te ontvlechten.
[medeverdachte] heeft bevestigd dat de onderlinge relatie was verslechterd en dat van een samenwerking nadat [verdachte] gedetineerd raakte, feitelijk geen sprake meer was.
Naar het oordeel van het hof vinden die beweringen geen steun in het dossier.
In de chat tussen de broer van [medeverdachte] , [getuige] , en de vrouw van [verdachte] , [getuige] , in de periode van 3 oktober 2018 tot 2 november 2018 wordt gesproken over een bezoek van [getuige] aan [getuige] in Marokko , waarbij [verdachte] niet accepteert dat [getuige] een hotel wil boeken, maar gewoon bij [getuige] thuis moet verblijven.
Ook wordt in deze chat gesproken over het feit dat [verdachte] en broertje samenwerken en nu beide vastzitten (het hof stelt vast dat zowel [verdachte] als [medeverdachte] gedetineerd zijn op de datum van de chat) en dat broertje (het hof begrijpt: [medeverdachte] ) had kunnen stoppen, maar dat hij loyaal wilde blijven.
Ook uit de omstandigheid dat [medeverdachte] in 2017/2018 een half jaar bij de vrouw van [verdachte] , [getuige] , in haar huis in Marokko heeft verbleven, leidt het hof ook af dat de relatie tussen [verdachte] en [medeverdachte] nog bestond en kennelijk nog zodanig bestendig was dat een dergelijk langdurig verblijf aan de orde was en kon zijn.
Tenslotte kan ook uit de door [medeverdachte] tijdens zijn detentie in Spanje in 2018 geschreven brieven, bij het schrijven waarvan hij zich kennelijk onbespied waande, worden afgeleid dat hun samenwerking niet was beëindigd.
De tenlastegelegde feiten
Het hof stelt ten aanzien van de hierna te noemen feiten voorop dat - voor zover die worden bewezenverklaard - het door en namens [verdachte] gevoerde verweer strekkende tot vrijspraak van het tenlastegelegde wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals die later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van de inhoud van die bewijsmiddelen - in onderling verband en samenhang bezien - te twijfelen.
Feit 1 (de kapper)
De vaststaande feiten
Op 2 februari 2017 werd [slachtoffer feit 1] in zijn kapperszaak, genaamd [kapsalon] en gevestigd te Enschede, door een persoon met een brandbare vloeistof bespoten en in brand gestoken. Deze persoon rende weg en stapte als bijrijder in een auto. Deze auto werd later die avond uitgebrand teruggevonden aan de [adres] in Hengelo. De kapperszaak was tot kort voor de aanslag eigendom van [beoogd slachtoffer feit 1] . De aanslag was gericht op [beoogd slachtoffer feit 1] .
Nadat het slachtoffer vlam vatte, schoot een persoon die in de kapperszaak de ramen aan het lappen was, te hulp door een emmer water over het brandende slachtoffer te gooien. Door de brand raakte 12,8% van het lichaamsoppervlak van [slachtoffer feit 1] verbrand: 12,1% tweedegraads brandwonden en 0,7% derdegraads brandwonden.
De opdracht om de kapper iets aan te doen, werd vanuit de gevangenis gegeven door [verdachte] .
verhaal van [getuige] wel als logische en betrouwbare getuigenverklaring te kwalificeren.
En na het destilleren van helderheid over onderlinge relaties en de chronologie van
gebeurtenissen waarin verschillende personen en wisselende loyaliteiten een rol spelen,
vallen ook de ogenschijnlijke tegenstrijdigheden en inconsistenties en terughoudendheid,
bijvoorbeeld het aanvankelijk niet willen noemen van namen, te verklaren. Dat kan in de
zaak van de kapper bovendien getoetst worden aan bewijsmateriaal waarvan [getuige] bij
het afleggen van zijn verklaringen geen kennis kon hebben of aan onderzoeksresultaten die
na het afleggen van zijn verklaringen beschikbaar zijn gekomen.
Het patroon in de verklaringen is dat [getuige] niet van aanvang af het achterste van zijn
tong laat zien. Dat valt te begrijpen voor zover hij wel over valide informatie beschikt maar
zelf nog zoekend is naar de duiding daarvan (zoals in zijn eerste verklaringen over de
kapper). En het is ook voorstelbaar gegeven enerzijds zijn aanvankelijke sympathie voor
[verdachte] , met wie hij op vriendschappelijke voet stond, en anderzijds zijn angst voor het
leven van hemzelf en zijn familie. Hij is terughoudend in het noemen van namen maar doet
dat uiteindelijk wel. Zijn eerdere onwil om antwoord op te geven, verwoordt hij in niet altijd
de lading dekkende termen zoals het zich zaken niet kunnen herinneren, “geen commentaar” en: “Valt geen deal te sluiten”. Of, als hem naar de redenen van wetenschap wordt gevraagd: “Telepathie”. En als hij dan namen noemt refereert hij aan zijn angst dat met zijn leven te moeten bekopen.
Uiteindelijk noemt hij toch man en paard, eerst geleidelijk aan de sluier oplichtend, maar
voluit vanaf zijn verklaring van 23 september 2017. Het gevolg is dat het dreigingsniveau
voor hem zo hoog wordt dat hij, niet in een getuigenbeschermingsprogramma (zoals de
officieren van justitie ter zitting nadrukkelijk hebben verklaard), maar vermoedelijk uit eigen beweging vertrekt en sedertdien op een geheim adres verblijft.
In het gesprek op 25 mei 2017 waarschuwt hij voor toekomstige slachtoffers. Waarom hij
naar de politie is gegaan en is gaan praten, legt hij onder andere uit in het verhoor bij de
rechter-commissaris op 10 december 2018 in de zaken [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] :
“Ik ben zelf naar de politie gegaan. Ik was het zat. Ik wil een gewoon leven hebben als
een normaal mens.
(...)
Ik was er klaar mee. Mensen worden bedreigd met een handgranaat. Mensen bedreigd
met een RPG. Er wordt geschoten met een AK. Ik was er klaar mee. Ik wilde gewoon
rustig leven.
(...)
Ik heb er geen baat bij. Ik krijg geen geld, niks. Ik doe dit omdat ik er klaar mee ben
Als anderen niet willen verklaren omdat ze bang zijn, kan ik daar niets aan doen”.”
Voor het laatst zegt hij daarover bij de rechter-commissaris op 5 april 2022, pagina 13:
“Ik was er klaar mee en ik wilde verder gaan met mijn leven. U vraagt mij of dit op
mijn eigen initiatief is geweest of dat ik ben benaderd door de politie. Op mijn eigen
initiatief. Ik had zoveel druk van alle kanten, van [lid motorclub] (de rechtbank begrijpt: [lid motorclub]
) en van [lid motorclub] (de rechtbank begrijpt: [lid motorclub] ) en van [verdachte] (de
rechtbank begrijpt: [verdachte] ). Ik heb voor mijn vrijheid gekozen. Ik wilde een
normaal iemand zijn”.
Op de vraag of hij daarvoor op welke wijze dan ook is bevoordeeld, antwoordt hij
ontkennend.
Ten slotte is van belang dat hij in de laatste verhoren, in april 2022, vaker dan voorheen, zich zaken niet kan herinneren, of niet meer weet wat hij eerder heeft verklaard. Uiteraard valt dat te verklaren door het lange tijdsverloop en de grote hoeveelheid van hem afkomstige informatie over uiteenlopende onderwerpen. Dat neemt niet weg dat hij onder ede blijft zeggen dat hij in eerdere verklaringen de waarheid heeft gesproken.
De rechtbank beantwoordt de vraag of de verklaringen van [getuige] in het algemeen als
betrouwbaar hebben te gelden op grond van dit alles bevestigend.
Het hof zal deze feiten, de beschieting van [loungeclub] en de woning aan de [Benkoelenstraat] te Enschede, die op 19 september 2017 kort na elkaar plaatsvonden, gezamenlijk bespreken.
De vaststaande feiten
In de nacht van 19 september 2017 rond 03.15 uur wordt het pand van [loungeclub] te Enschede met een automatisch vuurwapen beschoten. De schutter is kort daarvoor uit een aanrijdende auto gestapt. Uit onderzoek blijkt dat zes kogels op de hoofdingang zijn afgevuurd. De club was gesloten en er was op het moment van de beschieting niemand in het pand aanwezig.
De schutter stapt hierna weer als bijrijder in de auto en de auto rijdt weg.
De eigenaar van de club is [slachtoffer feit 3] .
Enkele minuten later wordt ogenschijnlijk door dezelfde schutter de woning aan de [Benkoelenstraat] te Enschede met een automatisch vuurwapen beschoten.
Uit onderzoek blijkt dat dertig kogels zijn afgevuurd op de gevel en ruiten van de beneden- en bovenverdieping van de woning. Op dat moment zijn drie personen in de woning aanwezig. [slachtoffer feit 4] is in de woonkamer en zijn partner en haar dochter liggen te slapen op de eerste verdieping aan de voorzijde.
Omdat [slachtoffer feit 4] op de beveiligingscamera een auto ziet naderen en dat niet vertrouwt, verschuilt hij zich achter een muurtje in de woonkamer. Direct daarop begint het schieten. Er zijn meerdere kogels teruggevonden in de woonkamer en de slaapkamer. Niemand raakt gewond. De schutter stapt na de beschieting weer als bijrijder in de auto en de auto rijdt weg.
Van beide beschietingen zijn camerabeelden veiliggesteld en aan het dossier toegevoegd.
De bij deze beschietingen gebruikte auto, een driedeurs BMW coupé, wordt enkele uren later uitgebrand aangetroffen in het buitengebied van Enschede. De auto blijkt gestolen te zijn.
Bij een doorzoeking op 2 november 2018 wordt door de politie in een woning aan de [adres] in Hengelo onder meer een automatisch vuurwapen aangetroffen, dat na onderzoek bij deze beide beschietingen gebruikt blijkt te zijn.
De rechtbank heeft [verdachte] van deze feiten vrijgesproken.
De officier van justitie heeft daartegen hoger beroep ingesteld.
Het standpunt van het Openbaar Ministerie
De advocaat-generaal heeft gerekwireerd tot bewezenverklaring van de feiten 3 en 4 primair zoals verwoord in haar schriftelijk requisitoir, te weten het medeplegen van bedreiging en het medeplegen van poging tot moord.
Het standpunt van de verdediging
De raadsman van [verdachte] heeft vrijspraak bepleit van de onder 3 en 4 tenlastegelegde feiten, zoals verwoord in de pleitnota.
Onder de feiten 5 en 6 wordt [verdachte] verweten dat hij betrokken is geweest bij de aanslag op de woning aan de [Palestrinastraat] te Almelo op 11 november 2017.
Dit is ten laste gelegd als het medeplegen van poging tot moord of doodslag op, of zware mishandeling van, [slachtoffer feit 5 en feit 6] of uitlokking daarvan (feit 5) en als het medeplegen van brandstichting met gemeen gevaar voor goederen of levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor [slachtoffer feit 5 en feit 6] , of uitlokking daarvan (feit 6).
Het hof zal de feiten gezamenlijk bespreken omdat ze betrekking hebben op hetzelfde incident.
Het standpunt van het Openbaar Ministerie
De advocaat-generaal heeft gerekwireerd tot bewezenverklaring van het onder 5 en 6 tenlastegelegde zoals verwoord in haar schriftelijke requisitoir, te weten het medeplegen van een poging tot moord op [slachtoffer feit 5 en feit 6] en medeplegen van brandstichting. Zij heeft daarbij verwezen naar het vonnis van de rechtbank.
Het standpunt van de verdediging
De raadsman van [verdachte] heeft vrijspraak bepleit van beide feiten, zoals verwoord in de pleitnota.
De vaststaande feiten
Het hof stelt de volgende feiten vast, die niet ter discussie staan.
In de nacht van 11 november 2017 werd door twee mannen brand gesticht in een woning aan de [Palestrinastraat] te Almelo. Daartoe werden eerst twee stenen (stukken trottoirband) door een ruit van de woonkamer op de begane grond aan de voorzijde van de woning gegooid. Vervolgens werd door het ontstane gat in de ruit wasbenzine en aanmaakpasta naar binnen gegooid en aangestoken. In de woning ontstond brand. De bewoonster, mevrouw [slachtoffer feit 5 en feit 6] , lag op dat moment te slapen in haar slaapkamer op de eerste verdieping aan de voorzijde van de woning. Zij werd wakker en ontvluchtte haar huis. De woning brandde grotendeels uit. [slachtoffer feit 5 en feit 6] is de moeder van [getuige] en [naam] .
Het onderzoek naar deze brand kreeg de naam Tapir.
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] is (onder meer ook) voor deze feiten vervolgd. Ter terechtzitting van 2 april 2021 heeft [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] bij de behandeling van zijn strafzaak in hoger beroep bekend de brand samen met een ander, voor een opdrachtgever, te hebben gesticht. Bij arrest van dit hof van 6 april 2022 is [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] onder andere hiervoor onherroepelijk veroordeeld tot een gevangenisstraf van twaalf jaar (21-002365-19).
Opdrachtgever
Het hof ziet zich gesteld voor de vraag of [verdachte] - zoals het Openbaar Ministerie stelt - de opdrachtgever van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] is geweest. Hieronder volgt, onder weergave van relevante onderdelen uit het dossier, de beantwoording van die vraag.
De verklaring van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak]
heeft op 2 april 2021 bij de behandeling van zijn strafzaak in hoger beroep een verklaring afgelegd.
De rechtbank heeft die verklaring in het vonnis van [verdachte] samengevat.
Het hof kan zich vinden in die samenvatting en neemt die hieronder cursief weergegeven over:
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] ontving via een bericht op zijn telefoon de opdracht om brand te stichten aan de
[Palestrinastraat] in Almelo en sticht kort daarna die brand daadwerkelijk. Hij gooit een ruit in met stenen, gooit brandbare vloeistoffen in de woning en steekt die vloeistof aan,
waardoor brand ontstaat. Eerder, op 2 juni 2017, had hij van dezelfde opdrachtgever de
opdracht uitgevoerd om brand te stichten in een woning aan [adres] in Almelo. Voor
zijn eigen veiligheid wil [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] de naam van de opdrachtgever niet noemen. De door
hem benaderde [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] gaat mee naar de Palestrinastraat. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] zou duizend
euro krijgen maar heeft dat, na zijn aanhouding op heterdaad, nooit ontvangen. Voor het
uitvoeren van de aanslag op [adres] heeft hij wel duizend euro gekregen.
Berichtenverkeer
In het dossier bevindt zich berichtenverkeer van voor en na deze aanslag.
De rechtbank heeft dat berichtenverkeer, voor zover relevant, in het vonnis weergegeven. Het hof kan zich vinden in die weergave en neemt die - hieronder cursief weergegeven – ook over:
Het berichten verkeer tussen [verdachte] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] voorafgaand aan de aanslag
Op 11 november 2017 is in onderzoek Tapir bij de aanhouding van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] een Samsung
SM-A520F (Galaxy A5) in beslag genomen. Uit onderzoek aan dat toestel volgt dat
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] in de periode van 23 september 2017 tot aan zijn aanhouding op 11 november
2017 via Facebook Messenger, Telegram en Ironchat contact heeft gehad met [verdachte] .
Dat contact houdt, voor zover van belang, het volgende in.
Op 2 en 3 november 2017 hebben [verdachte] (onder de naam: Saifdine) en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak]
(onder de naam: Pietje Pietje) via Facebook Messenger contact met elkaar. [verdachte] wil
weten waar [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] was. Die antwoordt dat hij was opgepakt, dat hij een oude straf moest uitzitten en dat hij nu net een dag vrij is. [verdachte] wil weten of ‘ze’ [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] nog wat gevraagd hebben waarop [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] zegt: “Nah niet echt werd nog wel x opgeroepen voor verhoor voor de rest rustig”. [verdachte] wil weten waarover het verhoor van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] ging en vraagt [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] wat zijn ‘nr’ (de rechtbank begrijpt: telefoonnummer) is en zegt hem dat hij ‘telgram’ (de applicatie Telegram) op zijn ‘tel’ (telefoon) moet zetten. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] antwoordt: “Oké, komt goed. Verhoor ging over oplichting van die jaguar. Ik zet even telegram er op. (...) Dus ben zo online.” Zo’n drie uur later geeft [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] een
telefoonnummer door aan [verdachte] .
Op 5 november 2017 hebben [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] (onder de naam: Mickey Mouse) en [verdachte]
(onder de naam: [verdachte] ) tussen 01.55 uur en 12.26 uur contact met elkaar via Telegram.
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] meldt dat hij Iron (de rechtbank begrijpt: Ironchat) heeft en vraagt aan
[verdachte] ; “kan je miss ook iets voor schieten dan want ik zit nu een beetje fuckt up”.
[verdachte] antwoordt: “Je kan gelijk vanavond wat doen. Eigenlijk daar wacht ik op”.
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] reageert: “Ja zeg maar. Want ik wacht op de maat van je met iron chat”. Waarop [verdachte] antwoordt: “Oke”.
Op 7 november 2017 neemt [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] weer contact op met [verdachte] via Telegram. Hij
bericht: “Jo, ik ben er”. [verdachte] reageert met: “Te laat he”, waarop [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] antwoordt dat het toch pas over 1-2 dagen was, hetgeen [verdachte] bevestigt.
Daarop antwoordt [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] : “Oke ben je ook op die andere?”
Zij hebben ook via Ironchat contact met elkaar. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] benadert [verdachte]
(Ironchataccountnaam: [naam] ) op 7 november 2017 eerst om
08:04:28 uur met “Jo” en om 16:41:24 uur met “Jo ik ben er”. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] vraagt [verdachte] op 8 november 2017 om 17:23:01 uur: “Vanavond dat huis toch”. Of [verdachte] daarop heeft geantwoord kan uit dit bewijsmiddel niet worden afgeleid. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] blijft contact zoeken op 9 november 2017. Drie keer, verspreid over de dag: “Jo bro, Jo, Jojo”. Ook hier geldt dat uit dit bewijsmiddel niet kan worden afgeleid of [verdachte] daarop heeft geantwoord.
De communicatie van [verdachte] op 10 en 11 november 2017
Op 19 maart 2017 is bij [verdachte] in zijn cel in Duitsland een aantal mobiele telefoons in
beslag genomen, waaronder een Samsung Galaxy S4 mini. Uit onderzoek aan dat toestel en
uit de verklaring die [verdachte] op 10 november 2022 ter zitting heeft afgelegd, leidt de
rechtbank af dat [verdachte] op 10 en 11 november 2017 (vergeefs) telefonisch en via sms-
berichten contact heeft gezocht met [naam] , [naam] en
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] . [naam] stond als “Felikker homo” in zijn contacten lijst en is een vriend of, zoals [verdachte] ter zitting van 10 november 2022 verklaarde, een loopjongen van [naam] . [naam] is de zoon van [slachtoffer feit 5 en feit 6] , het slachtoffer van de aanslag, zoals zij in haar aangifte verklaart.
Op 10 november 2017 en 11 november 2017 zoekt [verdachte] contact met [naam] .
Wanneer hij op 10 november 2017 om 14.45 uur telefonisch geen contact met hem krijgt,
stuurt hij hem om 16.21 uur twee keer een sms-bericht: “Moet ik je zoeken of wat.” Daarna
probeert [verdachte] [naam] nog twee keer te bellen om 16.28 uur en 22.34 uur. Om
22.35 en 22.36 uur stuurt [verdachte] het sms-bericht: “Je bent doof dus, Ewa dan ga ik je
wel zoeken en je nieuwe manier leren wat doof mensen van me krijgen”. Daarna probeert
[verdachte] het om 23.41 en 00.20 (het is dan inmiddels 11 november 2017) opnieuw. Om
01:57:55 die nacht - zo’n drie kwartier voor de aanslag plaatsvindt - zoekt [verdachte] de
aandacht van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] via Telegram (‘Ey’). Om 15.01 en 15.47 uur probeert hij wederom
tevergeefs telefonisch contact met [naam] te krijgen. Om 15.51 uur stuurt hij het sms-
bericht: “Dat huis van je vriend was waarschuwing. Nu weet je wat ik met je ga doen met je
kk politiek”. Uit de toelichting van [verdachte] ter zitting van 10 november 2022 begrijpt de
rechtbank dat ‘kankerpolitiek’ een uitdrukking is die [verdachte] gebruikt voor ‘spelletjes’.
Daarna zoekt [verdachte] op 11 november 2017 afwisselend nog verschillende keren
telefonisch contact met [naam] en [naam] (Zak Almelo binnen) die op
dat moment gedetineerd is.
Het tapgesprek tussen [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en [getuige]
Van 7 december 2017 tot en met 30 januari 2018 zijn de gesprekken onderschept die
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] voert vanuit de penitentiaire inrichting waar hij voorlopig gehecht is in onderzoek Tapir. Op 3 januari 2018 belt [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] met zijn vriendin [getuige] . Uit dat gesprek leidt de rechtbank af dat [getuige] [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] waarschuwt dat “die jongens”
vermoeden dat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] heeft gepraat bij de politie. Zij wil de verklaring die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak]
heeft afgelegd aan “die jongens” laten zien zodat zij “zien dat jij geen killer ben” en zodat ze haar met rust laten, want ze lopen bij haar huis te posten. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] zegt: “In mijn
verklaring staat geen ene moer”. [getuige] heeft daarvoor het nummer van die jongens nodig en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] zegt dat [getuige] in de vriendenlijst van zijn Facebookaccount naar ‘mister sossa’ of ‘soza’ of zoiets moet zoeken. Hij zegt haar dat ze met hem moet praten: “en dan zeg je tegen hem dat je vanuit mij spreekt (...) en dat ze wel beter moeten weten van dat ik te vertrouwen ben”.
[verdachte] heeft met betrekking tot dit feit bij de politie, de rechtbank en het hof verklaringen afgelegd. Die verklaringen komen er in de kern telkens op neer dat [verdachte] , terwijl hij in Duitsland was gedetineerd, van zijn vrouw [getuige] hoorde dat zij was verkracht door een man die later [beoogd slachtoffer feit 1] bleek te zijn. [verdachte] heeft toen vanuit zijn cel aan [medeverdachte] opdracht gegeven om die man te pakken.
Ter terechtzitting van de rechtbank van 3 november 2022 heeft [verdachte] verklaard: “Ik heb tegen [medeverdachte] gezegd: “Pak die vent en sla hem total loss. Sla hem kapot. Heel simpel. Dat was mijn opdracht.” en “We gaan die vent pakken. We slaan hem total loss en that’s it. Als ik buiten kom, regel ik het zelf met hem.”
Ter terechtzitting van het hof heeft [verdachte] verklaard dat hij blijft bij de verklaringen die hij bij de rechtbank heeft afgelegd. Ook heeft hij verklaard dat hij onderzoek heeft laten doen naar de man en deze informatie heeft doorgespeeld aan [medeverdachte] . Verder heeft [verdachte] ter terechtzitting van het hof bevestigd dat hij [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] aan [medeverdachte] had voorgesteld als de man die [medeverdachte] kon benaderen om klusjes te doen als hijzelf niet bereikbaar was.
De verklaring van [verdachte] die erop neerkomt dat hij opdracht heeft gegeven om de man (zwaar) te mishandelen, staat niet op zichzelf. [medeverdachte] heeft daarover verklaringen afgelegd die er in de kern op neer komen dat hij wel wist dat [verdachte] de kapper iets ergs wilde aandoen maar dat hij niet dood mocht.
Ter terechtzitting van de rechtbank van 3 november 2022 is aan [medeverdachte] voorgehouden dat hij op 8 juni 2021 (het hof begrijpt: bij de politie) heeft verklaard dat hij wel wist dat [verdachte] de kapper iets ergs wilde aandoen. [medeverdachte] heeft daarop verklaard: “Dat klopt. Maar dat kan van alles zijn. Misschien wilde hij de kapper iets aandoen om hem te laten praten. Maar de kapper mocht in elk geval niet dood. Hij wilde hem zelf nog ondervragen en misschien had hij hem daarna alsnog omgebracht. Ik heb niet gevraagd wat dat erge dan zou moeten inhouden.” en “Wel is gezegd dat [beoogd slachtoffer feit 1] moest worden aangepakt, maar hij mocht niet dood.”.
In hoger beroep heeft [medeverdachte] deze eerdere verklaringen bevestigd. Ter terechtzitting van het hof op 18 november 2024 heeft hij onder meer verklaard: “Ik wist wel dat [verdachte] degene die zijn vrouw iets had aangedaan niet dood wilde hebben. Hij wilde hem iets aandoen. Ik denk aan op een stoel zetten, martelen of zoiets”.
De vraag die voorligt, is wat de opdracht van [verdachte] precies inhield en aan wie hij die opdracht heeft gegeven.
De verklaringen van [medeverdachte]
heeft verklaard dat hij geen opdracht van [verdachte] heeft gekregen om de aanslag op de kapper uit te voeren en ook heeft hij ontkend dat [verdachte] hem verantwoordelijk hield voor de uitvoering van diens opdracht.
Wel heeft hij bekend de uitvoerder te hebben voorzien van een telefoon en die uitvoerder vooraf en na de aanslag werk- en leefgeld betaald te hebben. Maar [medeverdachte] hoorde pas na deze betalingen aan één van de uitvoerders dat het ging om de aanslag op de kapper.
[medeverdachte] heeft - zoals hiervoor al deels aangehaald - ter terechtzitting van de rechtbank verklaard dat hij vóór de aanslag op de kapper dagelijks contact had met [verdachte] en dat hij wel wist dat [verdachte] die kapper iets ergs wilde aandoen. [medeverdachte] had ook van [getuige] gehoord dat zij was verkracht. Ook heeft [medeverdachte] verklaard: “Op de vraag of ik bij de betaling wist dat dat (hof: de persoon aan wie hij betaalde) de persoon was die ‘iets ergs maar niet dood’ moest uitvoeren, zeg ik: ja. Ik wist wel dat voor dat geld uiteindelijk een vrij ernstig iets werd aangedaan aan het slachtoffer, maar hij mocht niet dood.”
Het hof neemt hierbij tevens in overweging dat in de fase voorafgaand aan het hier tenlastegelegde feit, in het kader van de drugshandel, uitlatingen zijn gedaan door [medeverdachte] waaruit het hof afleidt dat [medeverdachte] bekend was met ernstig geweld (de brandstichting bij de buren van [getuige] ) en zich hierover in dreigende zin uitliet jegens derden.
Op basis van het voorgaande stelt het hof samengevat vast dat:
[medeverdachte] dus wist van het motief van [verdachte] ,
wist van de wens en het voornemen van [verdachte] om de kapper iets ergs aan te doen,
[medeverdachte] voorafgaand aan de aanslag op de kapper dagelijks in contact stond met [verdachte] ,
in opdracht van [verdachte] voorafgaand aan de aanslag aan de uitvoerder een telefoon heeft verstrekt en
vooraf en achteraf betalingen heeft gedaan aan de uitvoerders.
De getuige [getuige]
heeft in dit onderzoek (belastende) verklaringen afgelegd bij de politie, bij de rechter-commissaris en in hoger beroep ook bij de raadsheer-commissaris.
In de kern komen zijn verklaringen erop neer dat [verdachte] hem, [getuige] , in eerste instantie via Ironchat het voorstel heeft gedaan om de man te doden. Letterlijk heeft [getuige] verklaard: “Hij zegt ik geef je 100.000 euro als je die man dood maakt. Als je kan regelen. Laat mensen maar komen/regel maar.” Hij moest dood met zoveel mogelijk pijn.
Omdat [getuige] niet op het voorstel is ingegaan, heeft [verdachte] de opdracht toen aan een ander gegeven, die de opdracht had aangenomen. [getuige] heeft verklaard dat degene die de kapper in de fik heeft gestoken samen met een ander in een auto zat. Degene die de kapper had aangewezen, is [medeverdachte] (fon.). Daarna had [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] de kapper in de fik gestoken.
[getuige] had dat van [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] zelf gehoord. Over deze [medeverdachte] heeft [getuige] verklaard: “Die man het is een spook, die is een nerd, die heeft ook een server die is goed met die geldshit allemaal via internet.” en “Ja verkopen van drugs via internet. Dat is de moneymaker van [verdachte] .”
[verdachte] heeft ontkend dat hij [getuige] deze opdracht heeft gegeven en heeft met nadruk aangevoerd dat [getuige] daarover heeft gelogen.
Betrouwbaarheid verklaringen [getuige]
De rechtbank heeft in haar vonnis het volgende overwogen (cursief):
Het dossier bevat een groot aantal verklaringen van [getuige] in de vorm van
getuigenverklaringen en processen-verbaal van bevindingen van gesprekken met de politie.
Hij heeft verklaard over de feiten in deze zaak en in andere zaken met andere verdachten,
zoals het onderzoek Duin naar de dood van [naam] . Hij is gehoord door de politie, de
rechter-commissaris en de raadsheer-commissaris, in de periode van 24 april 2017 tot en met 5 april 2022. Het openbaar ministerie baseert de gevorderde bewezenverklaringen in
belangrijke mate op die verklaringen.
Het hof verwerpt het verweer dat door en namens [verdachte] is gevoerd. Het acht daartoe de volgende feiten en omstandigheden redengevend.
Om te achterhalen waar [slachtoffer feit 2] zich bevond, werden peilbakens aangeschaft. Uit de historische gegevens van de SIM-kaarten van die peilbakens valt af te leiden dat twee van die bakens ( [nummer] en [nummer] ) wisselend onder de auto van [slachtoffer feit 2] en die van zijn vrouw werden aangebracht. Uit onderzoek blijkt dat vanaf april tot 23 mei 2017 door middel van de peilbakens de gangen van [slachtoffer feit 2] en zijn vrouw zijn nagegaan. Een aantal keren straalde het telefoonnummer dat in gebruik was bij [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] de zendmasten in de omgeving van de peilbakens aan. Met de rechtbank leidt het hof daaruit af dat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] op die momenten het betreffende ‘geplakte’ voertuig in de gaten hield.
[verdachte] heeft verklaard dat hij de uitvoerders van deze klus heeft geregeld. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] was een van hen en achtervolgde die avond samen met een ander de auto van [slachtoffer feit 2] in een gestolen BMW met valse kentekenplaten [kenteken] .
Deze auto is op 6 juni 2017 uitgebrand en zonder kentekenplaten in Enschede aangetroffen. Onderzoek leverde op dat op 6 maart 2017, een dag na de diefstal van die auto, bij de Rijksdienst voor het Wegverkeer navraag is gedaan naar het kenteken [kenteken] . Dat gebeurde vanaf het IP-adres van een woning in Rotterdam dat gekoppeld kan worden aan [betrokkene] .
[betrokkene] is de gebruiker van het telefoonnummer [telefoonnummer] . Dat telefoonnummer staat onder de naam “SNEL WAGEN” als contact opgeslagen in een van de telefoons van [verdachte] .
Het kenteken [kenteken] is zichtbaar op een BMW, gefotografeerd voor het huis van [getuige] , de ex-vriendin van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] . Op 15 en 16 mei 2017, dus kort voor de aanslag op [slachtoffer feit 2] in Gronau, rijdt [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] in een zilvergrijze BMW met het valse kenteken [kenteken] .
Met de rechtbank leidt het hof dit af uit de aangiftes van zijn ex-vriendin [getuige] . Zij deed aangifte van een diefstal door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] op 15 mei 2017 en van het feit dat hij op 16 mei 2017 op haar had ingereden. Beide keren reed hij in een BMW met kenteken [kenteken] .
Na onderzoek is gebleken dat de kentekenplaten op de aangetroffen BMW gedupliceerd waren. Deze BMW met origineel kenteken [kenteken] werd tussen 10 en 11 april 2017 in Rotterdam gestolen.
Op basis van de historische gegevens van de telefoons van [betrokkene] , [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en [verdachte]
stelt het hof met de rechtbank vast dat er op 11 april 2017 in Almelo een ontmoeting heeft plaatsgevonden tussen [betrokkene] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en ook, dat [verdachte] kort daarvoor belde met [betrokkene] die op dat moment al in Almelo was.
De tijdstippen van deze historische gegevens passen bij de bevinding dat op 11 april 2017 een auto met kenteken [kenteken] , hetzelfde kenteken dus als het kenteken op de een maand
daarna bij [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] gesignaleerde BMW, reed op de oprit van de A20, in oostelijke
richting. Het hof acht het aannemelijk dat die auto toen (vanuit Rotterdam) in het bezit van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] is gekomen.
De eerder genoemde auto die voor het huis van de ex-vriendin van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] werd gefotografeerd, vertoont opvallende gelijkenis (specifieke velgen, dakraam, vijfdeurs uitvoering) met de gestolen BMW die op 6 juni 2017 uitgebrand werd aangetroffen aan de [adres] in Enschede.
Met de rechtbank leidt het hof uit dit alles af dat [verdachte] gestolen auto’s bestelde bij [betrokkene] , alias “SNEL WAGEN” en dat hij [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] over dergelijke auto’s liet beschikken.
Ook de bij de aanslag in Gronau gebruikte auto is door [verdachte] geregeld en aan de uitvoerders, onder wie [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] , ter beschikking gesteld.
Het bij de aanslag in Gronau gebruikte vuurwapen werd, zoals hiervoor reeds vermeld, op 11 juli 2018 aangetroffen in een witte Volkswagen Scirocco met het kenteken [kenteken] . Deze auto is op 12 februari 2016 door [getuige] gekocht. [getuige] is een vriend van [medeverdachte] die tegen betaling klussen voor hem verrichtte.
Vanaf 31 oktober 2016 heeft deze auto achtereenvolgens op naam gestaan van een toenmalige geliefde van [verdachte] , [betrokkene] , van [betrokkene] en van [betrokkene] .
[betrokkene] heeft verklaard dat hij de auto op verzoek van [getuige] op zijn naam had genomen. [getuige] was een medewerker van [verdachte] , zoals uit de verklaring van [verdachte] blijkt.
Het hof leidt hieruit af dat de witte Volkswagen Scirocco voor, tijdens en na de aanslag in Gronau in gebruik was bij verschillende personen die in relatie stonden tot
[verdachte] en/of [medeverdachte] .
De USB-stick
De politie heeft op 6 november 2018 bij medeverdachte [getuige] een USB-stick aangetroffen en in beslag genomen. Op die USB-stick zijn onder meer (Excel-)bestanden met meerdere tabbladen aangetroffen. [medeverdachte] heeft bekend dat hij een aantal van de daarop aangetroffen bestanden en tabbladen heeft opgezet en daar ook in heeft gewerkt.
Met betrekking tot een aantal bestanden op die USB-stick heeft de rechtbank het volgende overwogen:
Bestand Turk 2
Het bestand met de naam ‘Turk 2’ bevat gegevens die geregistreerd zijn door de hiervoor
genoemde peilbakens [nummer] en [nummer] en die betrekking hebben op de observaties die zijn
uitgevoerd om vast te stellen waar [beoogd slachtoffer feit 1] , diens echtgenote en zijn broer [slachtoffer feit 2] zich
bevonden. Ook bevat het kentekennummers van auto’s die door [beoogd slachtoffer feit 1] dan wel personen in zijn omgeving werden gebruikt. Verder staan in dit bestand data, coördinaten en adressen die passen bij door de echtgenote van [beoogd slachtoffer feit 1] bezochte plaatsen.
Bestand ‘Zorro.ods’
Het document met de naam ‘zorro.ods’ is een Excelsheet waarop datums en geldbedragen
staan. Onmiddellijk na elkaar in de dezelfde kolom staan twee bedragen die door ‘Nazi’ zijn
betaald. ‘Nazi’ en ‘mij’ worden in verschillende bestanden op de USB-stick door elkaar
gebruikt. Nazi is een bijnaam van [medeverdachte] . De rechtbank leidt uit dit overzicht af dat
[medeverdachte] na de aanslag in Gronau 700 euro heeft betaald voor verkenningswerk dat
plaatsvond met behulp van de geplaatste peilbakens (‘verkenner’) en 14.625 euro voor ‘turk
klusjes en alles erbij’. Gelet op deze context, de door de opsteller gehanteerde omschrijving
en de datum van de kennelijke betaling betrekt de rechtbank ook deze betaling (mede) op de
kort daarvoor gepleegde aanslag.
Bestand 'Invest, ods’
In het bestand met de naam ‘Invest.ods’ staat vermeld ‘ wolf weg brengen naar hotel in de
nacht € 150’. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] wordt ‘kleine Wolf ’ genoemd en is op 23 mei 2017 ingecheckt en
op 25 mei 2017 uitgecheckt bij het [hotel] in Hengelo (O).
Het hof neemt als vaststaand aan dat de beschietingen bij [loungeclub] en de woning aan de Benkoelenstraat te Enschede met elkaar in verband staan. De panden liggen op ongeveer 350 meter van elkaar en werden direct na elkaar door ogenschijnlijk dezelfde schutter beschoten, waarbij gebruik werd gemaakt van dezelfde auto, een driedeurs BMW coupé.
[loungeclub] en de woning aan de Benkoelenstraat hebben met elkaar gemeen dat de gebruikers/eigenaar van de club, respectievelijk de hoofdbewoner van de woning, in verband kunnen worden gebracht met de verboden motorclub [motorclub] en dat [slachtoffer feit 4] , de bewoner van de [Benkoelenstraat] , en diens broer [slachtoffer feit 3] geldschieters zijn geweest bij de aankoop van [loungeclub] .
[medeverdachte] en [verdachte] hebben beiden ontkend op enigerlei wijze bij deze beschietingen betrokken te zijn geweest. [verdachte] wijst [medeverdachte] aan als degene die de opdracht tot de beschietingen heeft gegeven. [verdachte] heeft daarbij eerder verklaard dat hij weet wie de uitvoerders zijn maar dat hij geen namen wil noemen. Pas ter terechtzitting van het hof van 19 november 2024 heeft [verdachte] (als verdachte en als getuige) verklaard dat [getuige] , een zwager van verdachte [medeverdachte] , de schutter is geweest en dat [getuige] de chauffeur van de BMW was.
Hieronder volgt een weergave – in chronologische volgorde – van de verschillende gebeurtenissen voorafgaand aan de beschietingen op 19 september 2017 en de in dat kader door het hof relevant geachte verklaringen.
3 juli 2017
[president motorclub] , die heeft verklaard de president van de Almelose afdeling van [motorclub] te zijn geweest, heeft de politie schermafdrukken overhandigd van een conversatie uit een zogenaamde PGP-telefoon, die volgens hem afkomstig zijn van de telefoon van een persoon die door hem “Bokito” wordt genoemd.
Deze telefoon en de daarbij behorende code waren Bokito op 4 juli 2017 afhandig gemaakt achter het station in Hengelo. Bokito is een bijnaam van [getuige] .
De schermafbeeldingen behelzen een chatconversatie tussen de gebruiker van de telefoon en een persoon die in de telefoon staat omschreven als ‘GF’. Deze conversatie houdt het volgende in:
GF: Yo
BM: Jo
GF: Vertel
BM: Die [motorclub] net aan de deur, 2e keer vandaag
GF: Bij jou
BM: Ze vroegen wahed huis genoot naar mij en zoef, Hij weet niets eens waar ik woon
GF: Hoe komen ze dan aan je adres
BM: Ja goeie vraag, niemand kebt deze osso, Bril, Turk, En tata, Niemand kebt deze, Ze klopten net nog aan, Kwartier
GF: Oke, waar ben je
BM: Almelo
GF: Hoeveel man zijn ze
BM: Weet niet
GF: Heb je wapen daar
BM: nee moest ik toch inleveren van jou toen, was je een x boos, zei je lever die wapen ook in, heb ook nog sani hier
GF: oke
BM: 1 liter
GF: waar liggen ze, die wapens
BM: weet niet, hebben jullie toch
GF: oke
BM: Bril komt er nu aan, observere
GF: vraag bril waar dat ligt
BM: ga ik loesoe hiero
GF: wapens
BM: ellende asahbi
GF; nee
BM: nee dat zeker niet, maar ja wat moet ik doen, solo tegen paar man vechten, 1 voor 1 pakke
GF; nee nee
BM: hun waren met paar man
GF: niets vechten, wordt het niet, word knallen
BM: nu, ?
GF: waar is grote wolf
BM: weenie, offline
en
GF: dusje weet wel waat ik ze kan vinden
BM: ja
GF: oke, waar vind Ik ze, want Ik ga ze knallen
BM: morgen fix ik adres voor je, zijn broers
en
BM: jawel, [president motorclub] en [naam] , wareb net aan me deur, een een nigger, 3n marokkaan, onbekend
wie, in een blauwe poli, Polo, Fn in het m,idden, van kenteken
GF; [president motorclub] en [naam]
BM: Ja
GF: wie zijn dat, ken je ze
BM: hun zijn [motorclub] , is [motorclub] van alnelo ofzo
GF: ja ok, waar wonnen ze
BM: ken E niet
GF: en waar zitten ze, ik ken ze niet
GF: regel me die kk aders snel
BM: van die [naam] , hoe hij eruit ziet
GF: stuur me niets, stuur aan wolf , we gaan ze pakken, klaar
en
GF: Want als je niet doe, Dan denken ze je bent een kip, En kip wordt gegeten, En ik pik dat niet, Dat politiek dat neem ik niet, Ik laat ze gelijk bloeden.
BM; Ja kan zo achterkomen waar die woont.
GF: Dan weten ze gelijk soldaten van ons maken geen grappen, Ja doe dat.
en
GF: Dat is woensdag gedaan, Nu moet ik rellen, Dus ik wil hun adres.
BM: Ja
GF: Dan gelijk knallen
Het hof stelt vast dat deze chatconversatie heeft plaatsgevonden op 3 juli 2017, dat ‘GF’ de afkorting is van Godfather en dat daarmee [verdachte] wordt bedoeld.
4 juli 2017
Bij de politie komt een melding binnen van een vechtpartij achter het NS-station in Hengelo. Ter plaatse treft de politie een auto aan met daarin [getuige] en [getuige] . Slachtoffer van die vechtpartij bleek [getuige] te zijn. Hij wilde niet verklaren wie hem had mishandeld en wilde geen aangifte doen. Zijn telefoon was hem afgepakt.
Dezelfde dag worden de ouders van [medeverdachte] bezocht door twee mannen die op zoek zijn naar [medeverdachte] . Er wordt naar de vader van [medeverdachte] gedreigd: “Er wordt een bom naar het huis gegooid of er wordt op het huis geschoten”. Een van die beide mannen is [lid motorclub] , van wie de politie ambtshalve bekend is dat hij gerelateerd kan worden aan motorclub [motorclub] .
4/5 juli 2017
In de avond van 4 juli 2017 rijdt [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] (bijnaam Grote Wolf ) naar Emmen en haalt daar een rugzak op. Kort daarna wordt hij, het is inmiddels (net) 5 juli 2017 geworden, in Duitsland in de buurt van de grens aangehouden. In de rugzak treft de (Duitse) politie een wapen, een AK47, en munitie aan.
11 juli 2017
In de nacht van 11 juli 2017 wordt er op de woning van de ouders van [medeverdachte] geschoten.
Vertrek [medeverdachte] uit Nederland
[medeverdachte] heeft verklaard dat hij na de aanslag op de woning van zijn ouders in verband met zijn veiligheid is vertrokken naar Marokko . [getuige] , echtgenote van [verdachte] , heeft, onder andere als getuige op de zitting van het hof, verklaard dat [medeverdachte] in de periode van juli tot oktober 2017 en daarna weer van december 2017 tot februari 2018 in haar woning in [plaats] , Marokko , heeft verbleven.
31 augustus 2017
In de nacht van 31 augustus 2017 wordt brand gesticht in de woning van de moeder van [president motorclub] . [president motorclub] wordt genoemd in de hiervoor weergegeven chat en kan in verband worden gebracht met [motorclub] / [motorclub] .
14 september 2017
[getuige] maakt heimelijk foto’s van de eigenaar van [loungeclub] , [slachtoffer feit 3] , en stuurt deze naar [medeverdachte] . [getuige] zegt in zijn eerste verklaring bij de politie dat hij die foto’s in opdracht van [medeverdachte] heeft gemaakt.
18 september 2017
Er vindt een bijeenkomst plaats boven de growshop van één van de leden van [motorclub] . [president motorclub] is daarbij aanwezig en [getuige] ook.
De rechtbank heeft met betrekking tot deze feiten onder het kopje ‘de beantwoording van de bewijsvraag’ onder meer het volgende vastgesteld en overwogen:
In de periode voorafgaand aan de aanslag op de woning aan de Palestrinastraat zoekt
[verdachte] vanuit detentie in Duitsland contact met [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] via Facebook Messenger. Hij draagt [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] op Telegram te installeren. Dat doet [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en ook installeert een niet bij naam genoemde man (“hij’) Ironchat voor hem. Via Telegram vraagt [verdachte 2 in samenhangende strafzaak]
[verdachte] hem iets voor te schieten en [verdachte] antwoordt op 5 november 2017 dat
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] “gelijk vanavond” wat kan doen. Twee dagen later, 7 november 2017, meldt
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] zich weer. “Te laat”, volgens [verdachte] . “Maar het was toch pas over 1- 2
dagen” repliceert [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] . Dat bevestigt [verdachte] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] vraagt dan of
[verdachte] ook op “die andere” is. Dat hij daarmee doelt op de Ironchat, leidt de rechtbank
af uit de door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] met [verdachte] (Ironchataccountnaam: [naam]
) gevoerde conversatie.
Van de verder via Ironchat en Telegram uitgewisselde berichten is in het dossier slechts
mondjesmaat iets terug te vinden, hoewel [verdachte] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] , zoals [verdachte] ter
zitting van 10 november 2022 verklaarde, contact met elkaar hadden via Ironchat en
Telegram. Dit zijn berichtendiensten die (in die tijd) als voor de ogen van de politie veilig
communicatiemiddel in criminele kringen (algemeen) bekend stonden.
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] heeft de opdracht, om tegen betaling van duizend euro de woning aan de
Palestrinastraat in brand te steken, aanvaard. Op 8 november 2017 informeert hij nog bij
[verdachte] of het die avond moet gebeuren. Uiteindelijk voert hij de opdracht enkele dagen
later uit, op 11 november 2017.
Het alternatieve scenario van [verdachte]
[verdachte] heeft ter terechtzitting alternatieve scenario’s aangedragen waarbinnen de
hiervoor weergegeven bewijsmiddelen zouden moeten worden geduid.
Over de communicatie met [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] zegt hij dat het zou zijn gegaan over het door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] ophalen van drugs uit een niet nader genoemde woning. Over het bericht aan [naam] verklaart hij dat hij handig gebruik maakte van de, naar zijn zeggen, in opdracht van [medeverdachte] gestichte brand aan de Palestrinastraat, om druk te zetten op [naam] . De rechtbank acht, mede in het licht van de overige bewijsmiddelen, de alternatieve scenario’s niet aannemelijk geworden en de verklaringen van [verdachte] daarover ongeloofwaardig. Zoals hierboven opgemerkt, is de correspondentie tussen [verdachte] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] onvolledig. Het is algemeen bekend dat via Telegram en Ironchat versleutelde en zelfvernietigende berichten uitgewisseld kunnen worden. Gelet op de precaire aard van de communicatie is het niet verwonderlijk dat daarvan slechts incomplete restanten zijn aangetroffen. Maar dat wat is aangetroffen, duidt op een zakelijke relatie tussen [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en [verdachte] , waarbij [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] uitvoerder is en [verdachte] betaalt, terwijl het onderwerp van interesse ‘dat huis’ is.[…] De contacten op momenten zo kort voor de aanslag, de moeite die [verdachte] zich getroost om de correspondentie te verbergen én het feit dat het gaat om rechtstreekse contacten met de opdrachtnemer van de brandaanslag, leiden de rechtbank tot de overtuiging dat [verdachte] de opdrachtgever is. Dit wordt nog eens ondersteund door de poging die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] vanuit detentie onderneemt om [verdachte] (hof: ‘mister sossa’of ‘soza’) via zijn vriendin op de hoogte te brengen van het feit dat hij ‘geen ene moer’ verklaart. De rechtbank leidt daaruit af dat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] zo duidelijk wilde maken dat hij de naam van zijn opdrachtgever tot de brand, mister Sossa of Soza, [verdachte] dus, niet had genoemd. Het is bovendien [verdachte] die, in de middag na die brand, [naam] bedreigt met de brand in het huis van de moeder van [naam] . En die op 11 november [2017] verschillende keren contact zoekt met [naam] , de zoon van het slachtoffer.
Het hof neemt deze overwegingen over en maakt die tot de zijne.
In aanvulling op de rechtbank overweegt het hof naar aanleiding van hetgeen ter terechtzitting in hoger beroep naar voren is gebracht nog het volgende.
Ter terechtzitting van het hof heeft de verdediging aangevoerd dat er - anders dan de rechtbank in het vonnis overweegt - wel degelijk aanwijzingen zijn dat de communicatie tussen [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en [verdachte] ging om het ophalen van drugs door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] uit een niet nader te noemen huis.
De raadsman heeft daarbij gewezen op het feit dat, nadat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] op 5 november 2017 om 09.47 uur vraagt of [verdachte] wat kan voorschieten en [verdachte] daarop om 11.35 uur antwoordt dat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] die avond al wat kan doen, [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] om 13.27 uur aan [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] vraagt of hij 1 kilo kwijt kan voor de verkoop en daarbij zegt ‘los en die leg ik dan bij jou’.
Het hof kan niet uitsluiten dat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en [verdachte] in de loop van de tijd ook contact over drugs hebben gehad, maar acht niet aannemelijk dat de gesprekken zoals hiervoor weergegeven over drugs gingen, nu er specifiek wordt gesproken over ‘vanavond dat huis toch’ en die communicatie noch in tijd noch taalkundig past bij de door de verdediging aangehaalde communicatie tussen [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] .
[verdachte] heeft de feiten 5 en 6 ter terechtzitting in hoger beroep opnieuw ontkend en een uitgebreide verklaring afgelegd die er - aanvullend - in het kort op neerkomt dat hij geen problemen had met [naam] of [getuige] . Het was juist [medeverdachte] die een conflict had met [getuige] vanwege kwijtgeraakte drugs en het is ook [medeverdachte] die verantwoordelijk is voor deze brandstichting.
Het hof schuift deze verklaring terzijde, nu - voor zover daar in het dossier al aanwijzingen voor gevonden kunnen worden - deze verklaring geen afbreuk doet aan de redengevendheid van de hiervoor genoemde bewijsmiddelen in onderling verband en samenhang bezien.
Het hof overweegt daarbij dat tegenover een eventueel motief aan de kant van [medeverdachte] staat dat (ook) verdachte, blijkens zijn eigen verklaringen, zowel met [naam] als met [getuige] een ‘zakelijk’ conflict had.
Het openbaar ministerie gaat uit van betrouwbare verklaringen en hecht veel waarde aan de overwegingen van de rechtbank Overijssel in de zaken tegen [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] .
De rechtbank wijst er op dat het antwoord op de betrouwbaarheidsvraag in de zaken
[verdachte] en [medeverdachte] niet zonder meer gebaseerd kan worden op de overwegingen bij
[getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] , omdat het destijds ging over de verklaringen van [getuige] over de rol
van [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en nu over de rol van [verdachte] en [medeverdachte] .
Mr. Franken (hof: [verdachte] ’s raadsman in de rechtbank-fase) constateert inconsistenties en speculaties en vermoedt een wraakmotief bij [getuige] . Mr. Janssen (hof: de raadsman van [medeverdachte] ) trekt de verklaringen niet in twijfel op die onderdelen waarover [getuige] consistent en eenduidig is geweest en acht de verklaringen in grote lijnen juist en op detailniveau af en toe niet.
De rechtbank overweegt het volgende over de betrouwbaarheid en bruikbaarheid voor het
bewijs van [getuige] ’s verklaring.
[getuige] is een man met een brede kennissenkring van personen die in het dossier voorkomen in verschillende min of meer vaste maar ook wel van samenstelling of loyaliteit
veranderende groepen. Zo onderhield hij contacten met personen gelieerd aan of deel
uitmakend van een groepering die bekend staat als de Tattookillers. Daarnaast had hij contact met [lid motorclub] en met een groep personen rondom [lid motorclub] , al dat niet (ook) deel uitmakend van de inmiddels verboden motorclub [motorclub] of de daarmee in verband gebrachte club [motorclub] . De scheidslijnen tussen genoemde groeperingen zijn diffuus. [getuige] verklaart over contacten met de broers [lid motorclub] en [lid motorclub] , met [verdachte] en met diens echtgenote [getuige] en met andere personen uit de kring rond [verdachte] . [medeverdachte] heeft hij een enkele keer ontmoet, hij kent hem als Brillie, het was de man van de telefoons, computers, een slimme jongen, een nerd die het geld voor [verdachte] verdiende en met wie hij niet omging.
[getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] heeft hij eenmaal ontmoet en diens broer, [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] , kent hij niet. Van [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] kent hij
niet de voornaam, hij noemt hem Grote Wolf . [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] kent hij als Kleine Wolf . Hij
brengt die namen in verband met wat [verdachte] eerder al tegen hem had gezegd en wat [getuige]
toen niet had begrepen: dat hij “Wolven” had. Hij spreekt over “ [bijnaam getuige] ” van wie hij de echte naam niet weet en die hij ook [bijnaam getuige] noemt. [getuige] verklaart daarover bij de politie dat [getuige] hem [bijnaam getuige] of [bijnaam getuige] noemt. Waar [getuige] verklaart over [slachtoffer feit 3] of [slachtoffer feit 3] bedoelt hij [slachtoffer feit 3] , die hij koppelt aan [loungeclub] . Met [naam] en [slachtoffer feit 4] bedoelt hij diens broers.
Met de verdediging constateert de rechtbank verschillen in de verklaringen. De rechtbank
analyseert en waardeert de verklaringen op betrouwbaarheid in dit hoofdstuk in algemene
termen. Daarbij is het overige bewijsmateriaal van belang. Past wat [getuige] heeft verklaard bij die andere bewijsmiddelen zodat de betrouwbaarheid van zijn verklaring daaraan afgemeten kan worden? En, indien de verklaringen betrouwbaar worden geoordeeld, hoe beantwoordt de rechtbank de vraag of het ten laste gelegde wettig en overtuigend bewezen verklaard kan worden?
Bij lezing en veelvuldige herlezing van de zeer uitgebreid aan het papier toevertrouwde
verklaringen van [getuige] , is het, mede door het gebrek aan redactie, lastig om houvast te
vinden. De veelheid aan informatie uit de (criminele) kringen waarin hij verkeerde, over
personen, kongsis, ruzies, geweldsfeiten enzovoort: om daarin een lijn te ontdekken voor de
[getuige] verklaart
dat hij ‘kleine Wolf ’ op enig moment 2000 euro heeft betaald op de parkeerplaats bij [hotel] in Hengelo (O) en dat hij dat gedaan heeft in opdracht van [medeverdachte] .
De door [medeverdachte] geopperde mogelijkheid, dat anderen - en dan met name de broer van
verdachte [verdachte] , [getuige] - voor de aangetroffen genoemde bestanden
verantwoordelijk zouden zijn, schuift de rechtbank als niet geloofwaardig ter zijde. Niet
alleen is er in het omvangrijke dossier niet één aanwijzing voor een dergelijke betrokkenheid van [getuige] , over wie [medeverdachte] bovendien zelf zegt dat hij digitaal moeilijk leerbaar was, daarnaast is Nazi een meer gebruikte specifieke bijnaam van [medeverdachte] , die bovendien in verschillende verrekeningsbestanden die betrekking hebben op [medeverdachte] (oftewel ‘mij’) en Gf (Godfather, alias [verdachte] ) gehanteerd wordt. Naar het oordeel van de rechtbank zijn deze bestanden door [medeverdachte] opgesteld.
Het hof neemt deze overwegingen over en maakt die tot de zijne. Aanvullend overweegt het hof nog het volgende.
Het hof gaat ervan uit dat de inbeslaggenomen USB-stick aan [getuige] toebehoorde. Dat neemt niet weg dat het hof oordeelt dat de op die USB-stick aangetroffen bestanden en tabbladen tot aan juni/juli 2017 aan [medeverdachte] te koppelen zijn. Zo staat in het bestand ‘invest.ods’ naast de vermelding ‘ wolf weg brengen naar hotel etc…’ onder meer ook genoteerd ‘8000 boete deel 50’, met dezelfde datum, te weten 26-05.
[medeverdachte] heeft verklaard dat hij aan [verdachte] ‘een boete’ van 800.000 euro verschuldigd was. [verdachte] heeft bevestigd dat [medeverdachte] hem dat bedrag moest betalen omdat hij door toedoen van [medeverdachte] in een Duitse gevangenis zat.
Ter aflossing van die ‘boete’ betaalde [medeverdachte] wekelijks 8000 euro contant aan, in ieder geval voor een belangrijk deel, [getuige] , de vrouw van [verdachte] . De laatste boetebetaling die in het bestand op de USB-stick is aangetroffen, dateert van 23 juni 2017. Die schuld van 800.000 euro was een persoonlijke kwestie tussen [verdachte] en [medeverdachte] en stond los van de drugshandel en andere klussen of opdrachten. [medeverdachte] was dus de enige die belang had bij het noteren van deze kostenpost. Het hof heeft ook geen aanwijzingen gevonden en acht het ook niet aannemelijk dat een ander dan [medeverdachte] heeft gewerkt in juist dat bestand, tot in ieder geval de datum van 26 juni 2017.
Alternatief scenario
[verdachte] heeft verklaard dat het enkel zijn bedoeling was om met [slachtoffer feit 2] in contact te komen en dat daartoe een telefoon aan hem moest worden bezorgd.
Met betrekking tot dit alternatieve scenario heeft de rechtbank het volgende overwogen:
Niet valt in te zien waarom voor het simpelweg voeren van een Ironchatgesprek tussen
[verdachte] en [slachtoffer feit 2] , zo een grootscheepse operatie, die een veelomvattende organisatie
vergt, dient te worden opgetuigd. Gedurende de periode van 10 maart 2017 tot 23 mei 2017
worden diverse auto’s van de familie [beoogd slachtoffer feit 1] van een peilbaken voorzien. Die bakens worden al
die tijd in werking gehouden. Er wordt een gestolen BMW geregeld en die wordt van valse
kentekenplaten voorzien. Bestuurder en bijrijder worden ingeschakeld, een gezichtsmasker
en een wapen met munitie worden geregeld. Dit alles mondt uit in het achtervolgen van
[slachtoffer feit 2] , door een chauffeur en bijrijder, van wie er een gezichtsbedekking draagt, terwijl
de bijrijder zijn telefoons heeft uitgeschakeld en zij gewapend zijn met tenminste één
vuurwapen met munitie. Ook als [slachtoffer feit 2] gestopt is en zeker een half uur de BMW niet
meer heeft waargenomen, pikken de uitvoerders het spoor weer op waarna [slachtoffer feit 2] door
een van hen in Gronau bij zijn woning uiteindelijk wordt beschoten. En dit alles op een adres dat men op grond van gepeilde gegevens ook zonder achtervolging door gemaskerde en gewapende personen simpelweg had kunnen bereiken om vervolgens [slachtoffer feit 2] in een
normaal gesprek tot een Ironchat-conversatie te verleiden.
Op de vraag waarom al niet eerder en met minder machtsvertoon een Ironchatgesprek was
geregeld, hebben [verdachte] en [medeverdachte] geen plausibel antwoord gegeven.
Verder is van belang dat [verdachte] en [medeverdachte] als verklaring voor de schietpartij noemen
dat de uitvoerders van deze operatie, die dus slechts een gesprek tot stand hadden willen
brengen, in paniek zijn geraakt en in die paniek hebben geschoten. Uit niets is echter
gebleken dat er enige poging is ondernomen om in gesprek te raken met [slachtoffer feit 2] : niet toen
hij de eerste keer stopte omdat hij merkte dat hij gevolgd werd en evenmin de tweede keer
toen hij onmiddellijk beschoten werd. Het is evenmin aannemelijk geworden dat er sprake is
geweest van een panieksituatie waarbij de bijrijder het wapen heeft moeten trekken en heeft
moeten schieten. [slachtoffer feit 2] wilde nog of was nog bezig uit zijn auto (te) stappen maar werd
van achteren met een salvo van zeker vijf schoten, zittend in zijn auto onder vuur genomen.
De rechtbank gaat dan ook aan het alternatieve scenario voorbij.
Naar de uiterlijke verschijningsvormen te oordelen en kort het voorgaande samenvattend: het langdurig volgen van het slachtoffer, uiteindelijk ook fysiek en gewapend en gemaskerd en het zonder aanleiding meermalen op hem schieten terwijl hij weerloos in zijn auto zit, kan op niets anders duiden dan te zijn gericht op de dood van dat slachtoffer.
Het hof neemt deze overwegingen over en maakt die tot de zijne.
Aanvullend overweegt het hof nog het volgende.
Zowel [slachtoffer feit 2] als [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] zijn in hoger beroep als getuigen door de raadsheer-commissaris gehoord.
[slachtoffer feit 2] heeft verklaard dat hij het wapen in de binnenspiegel van zijn auto zag, toen de persoon uitstapte. Die persoon liep naar de auto van [slachtoffer feit 2] en begon al lopend te schieten. Er werd niets gezegd of geroepen. Van een panieksituatie was geen sprake. De schutter richtte op [slachtoffer feit 2] ’s hoofd en toen [slachtoffer feit 2] zijn hoofd naar rechts bewoog, bewoog de schutter met het wapen dezelfde kant op. [slachtoffer feit 2] omschrijft het handelen van de schutter als ‘niet normaal koelbloedig’. Tot slot heeft [slachtoffer feit 2] verklaard dat hem geen telefoon is aangeboden.
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] heeft bij de raadsheer-commissaris verklaard dat hij de schutter was. Hij heeft er geen herinnering aan dat er een telefoon aan [slachtoffer feit 2] gegeven zou moeten worden.
Ook uit deze verklaringen volgt niet dat er enige poging is ondernomen om met [slachtoffer feit 2] te praten of hem een telefoon te overhandigen.
De verklaringen van deze twee direct betrokkenen bij dit incident staan daarmee haaks op het door [verdachte] geschetste alternatieve scenario.
Het hof gaat daarom aan dat scenario voorbij.
De eveneens aanwezige [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] heeft toen en daar volgens [getuige] gesuggereerd dat hij overwoog van kamp te wisselen, dat wil zeggen overwoog over te stappen van het kamp [verdachte] naar het kamp [motorclub] .
19 september 2017
In de nacht van de 19 september 2017 vinden de beschietingen plaats van het pand van [loungeclub] en de woning van [slachtoffer feit 4] aan de Benkoelenstaat.
In dezelfde nacht wordt ook op de woning van de vriendin van [president motorclub] geschoten.
Verklaring [president motorclub]
heeft op 4 september 2017 bij de politie een verklaring afgelegd.
Hij heeft verklaard dat hij samen met een ander bij Bokito (het hof begrijpt: [getuige] ) aan de deur is geweest en dat Bokito via Go Fast (het hof begrijpt: [getuige] ) de volgende dag naar het station in Hengelo is gelokt. [president motorclub] was daar zelf niet bij, maar hij wist dat Bokito’s telefoon was afgepakt.
De volgende dag moest [president motorclub] naar het pannenkoekenrestaurant in Enschede komen en daar heeft hij met eigen ogen in de telefoon van Bokito de chats tussen ‘GF’ en ‘BM’ gezien. Ook las hij dat hij en zijn broertje op de dodenlijst stonden. [president motorclub] heeft van deze berichten screenshots gemaakt. Op 23 september 2017 heeft [president motorclub] een tweede verklaring bij de politie afgelegd en daarbij de schermafbeeldingen aan de politie overhandigd.
Verklaring [getuige]
heeft vier dagen na de beschietingen van [loungeclub] en de Benkoelenstraat bij de politie een uitgebreide verklaring afgelegd.
De bijeenkomst op 18 september 2017 boven de growshop noemt hij in die verklaring het ‘rechtbankje’.
[getuige] heeft verklaard dat [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] ook bij die bijeenkomst was en dat die hem een lijstje heeft laten zien met namen die [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] moest ‘afwerken’. Het lijstje stond in een Ironchatgesprek op de telefoon.
Er stond onder meer in dat bij [slachtoffer feit 4] moest worden geschoten in die huis en dat de zaak van [slachtoffer feit 3] (het hof begrijpt: [slachtoffer feit 3] ) dicht moest.
[getuige] heeft verklaard: “Als je daar 3x schiet op die zaak dan gaat de gemeentehuis die zaak sluiten. Dan is die financieel is die kapot.” “Is wel slim. Ja, is wel slim, 3x schieten is de zaak dicht.”
Verklaring [getuige]
is door de politie gehoord nadat hij door [getuige] naar het politiebureau in Enschede was gebracht.
Bij die gelegenheid werden ook twee telefoons van [getuige] aan de politie overhandigd. [getuige] heeft verklaard dat hij voor [medeverdachte] werkt en dat [medeverdachte] hem had gevraagd om foto’s van iemand te maken. Hij is toen met iemand anders naar Glanerbrug gereden en heeft op aanwijzing foto’s gemaakt van een persoon die op straat stond. Die foto’s heeft [getuige] daarop naar [medeverdachte] gestuurd. Na onderzoek bleek op die foto’s [slachtoffer feit 3] te staan, de eigenaar van [loungeclub] .
Verklaring [getuige]
heeft op 13 juni 2018 bij de politie verklaard dat hij in het verleden auto’s heeft ‘koud gezet’ voor [medeverdachte] . De eerste keer was in februari/maart vorig jaar (het hof begrijpt: 2017). Hij kreeg toen een app-bericht van [medeverdachte] op een OTR-telefoon. De auto, een BMW, parkeerde hij in Enschede aan het [adres] . Hiervoor kreeg hij 150 euro contant.
In de zomer van 2017 heeft hij opnieuw een BMW opgehaald. Die auto stond bij [locatie] in Hengelo en de sleutel lag op de voorband. [getuige] werd door een neef of zwager van [medeverdachte] naar Hengelo gebracht.
Toen [getuige] naar het televisieprogramma [televisieprogramma] keek, zag hij die BMW in Gronau en in Enschede bij dat schieten op de shisha lounge (het hof begrijpt: [loungeclub] ) en op de woning in de Benkoelenstraat. Toen [getuige] die BMW’s had herkend, heeft hij aan [medeverdachte] gevraagd wat er nou gebeurd was. Die deed geheimzinnig en zei: “ja dat moest gebeuren.”
Chatconversatie tussen [getuige] (zwager van verdachte [medeverdachte] ) en [getuige] (broer van verdachte [medeverdachte] )
[getuige] en [getuige] hebben meerdere chatconversaties in het Duits gevoerd via een beveiligde telefoon.
Op 25 oktober 2018 zegt [getuige] onder meer: hat mein name der Polizei gegeben.
[getuige] vraagt dan: nur uber friseur
[getuige] : Nein ich habe mit ihm alle Auto’s geholt. Fur die Sachen. Im Auftrag von ghost Het hof leest dit als: [getuige] heeft mijn naam aan de politie gegeven. Alleen over de kapper. Nee ik heb met hem alle auto’s gehaald. Voor die zaken. In opdracht van ghost.
Op 31 oktober 2018 wordt opnieuw gechat tussen [getuige] en [getuige] .
[getuige] vraagt dan: hast du contact gehabt mit [getuige] ?
[getuige] antwoordt: Nein. Wegen ak spiel??
[getuige] : ja.
[getuige] : Nein. Weis auch nicht wo ich das lassen soll.
[getuige] : weisse ich auch nicht. [getuige] : Vergraben wo.
[getuige] : montag mit Vin uberlegen.
Ook chat [getuige] nog: Verstecken oder weg schmeisen. Oder ik verkaufe die eine. Die gebraucht ist. Andere verstecken.
Het hof leest dit als: Heb jij nog contact gehad met [getuige] ? Nee. Vanwege AK spel? Ja. Nee. Weet ook niet waar ik het laten moet. Weet ik ook niet. Begraven waar. Maandag met Vin overleggen. Verstoppen of weggooien. Of ik verkoop die ene. Die gebruikt is. Andere verstoppen.
Ter terechtzitting van het hof van 22 november 2024 is [getuige] als getuige gehoord, onder meer over laatstgenoemd gesprek. De getuige heeft zich toen beroepen op zijn verschoningsrecht.
Verklaring [getuige]
De onderschepte chatconversatie over ‘AK Spiel’ heeft geleid tot een (afgeschermd) proces-verbaal, waarin is gesteld dat ‘ [getuige] ’ betreft: [getuige] .
De politie is op 2 november 2018 binnengetreden in de woning van [getuige] aan de [adres] te Hengelo. In deze woning werden onder meer twee AK47 automatische vuurwapens, vier geweergranaten en patroonhouders en munitie aangetroffen en inbeslaggenomen.
In verband hiermee werd [getuige] diezelfde dag aangehouden. [getuige] verklaarde tijdens zijn aanhouding direct dat hij in het bezit was van vuurwapens die hij in twee grote tassen in een houten kist had bewaard aan de [adres] te Hengelo. Verder verklaarde [getuige] dat deze wapens van [medeverdachte] zijn en dat hij gedwongen was om die wapens in bewaring te nemen.
Op de door de politie aan [getuige] getoonde foto van [getuige] herkent [getuige] hem als de blonde jongen die de tas met wapens bij hem heeft afgeleverd.
[getuige] heeft ook verklaard dat hij eind september/begin oktober 2018 werd aangesproken bij de [sportschool] . Een kale man was op zoek naar [medeverdachte] en vertelde dat hij dikke ruzie met hem had. Ook zei de kale man dat er bij een lounge en door iemands huis geschoten was, waarbij een man beneden moest wegduiken en dat zijn vrouw en kind boven waren.
Het opzet
Met betrekking tot het opzet overweegt het hof – grotendeels in lijn met de rechtbank – als volgt.
Voor een bewezenverklaring van de ten laste gelegde feiten is vereist dat [verdachte] bij feit 5 opzet had op de dood van de bewoonster van de [Palestrinastraat] en bij feit 6 opzet had op de brandstichting.
Uit het chatbericht van 8 november 2017 waarin [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] aan [verdachte] vraagt
“Vanavond dat huis toch” en het eerdere bericht van [verdachte] dat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] meteen
“vanavond” iets kon doen, leidt het hof af dat het uitdrukkelijk de bedoeling van
[verdachte] was de brandstichting niet overdag te laten plaatsvinden.
Dat dergelijke aanslagen doorgaans in de late avond dan wel nacht worden gepleegd, acht het hof een feit van algemene bekendheid. In dat licht wijst het hof op de omstandigheid dat zich in het dossier informatie bevindt (onderzoek Zeelt) over een enkele maanden eerder door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] gepleegde brandaanslag op een door een andere oudere vrouw bewoond huis. Over die aanslag heeft [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] in zijn eigen strafzaak bij het hof verklaard dat hij deze voor dezelfde (niet bij naam genoemde) opdrachtgever heeft uitgevoerd. Ook die aanslag heeft in de nachtelijke uren plaatsgevonden.
Bij een nachtelijke brandstichting kan er gevoeglijk van uit worden gegaan dat er mensen thuis zijn, hetgeen hier ook het geval was, die, ook weer gelet op het tijdstip, in de woning liggen te slapen.
[verdachte] heeft al met al met zijn opdracht welbewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat de aanwezige bewoonster, [slachtoffer feit 5 en feit 6] , door die brand het leven zou verliezen. Dat [slachtoffer feit 5 en feit 6] de woning tijdig heeft weten te ontvluchten, doet niets af aan het enorme risico dat door de uitvoerders en de opdrachtgever met het stichten van de brand willens en wetens werd genomen.
Anders dan de rechtbank acht het hof niet bewezen dat [verdachte] opdracht heeft gegeven om zoveel mogelijk schade aan te richten, zoals door [getuige] is verklaard.
Dat laat onverlet dat [verdachte] ’s opzet was gericht op brandstichting in de woning aan de Palestrinastraat, die werd bewoond door de moeder van de broers [naam] met wie [verdachte] een zakelijk geschil had.
Poging moord
Uit het voorgaande blijkt dat [verdachte] geruime tijd, in ieder geval vanaf begin november 2017 tot aan de daadwerkelijke brandstichting op 11 november 2017, bezig is geweest deze actie voor te bereiden. Hij heeft dan ook alle gelegenheid gehad om na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap te geven, terwijl van enige contra-indicatie niet is gebleken.
De vraag of sprake is geweest van een voor bewezenverklaring van poging moord vereiste voorbedachte raad, acht het hof hiermee bevestigd beantwoord.
Uitlokking
Anders dan de rechtbank acht het hof niet bewezen dat [verdachte] als medepleger van de feiten is aan te merken. Op grond van hetgeen hiervoor is overwogen met betrekking tot de betrokkenheid van verdachte bij de tenlastegelegde feiten is het hof van oordeel dat de voor medeplegen vereiste voldoende nauwe en bewuste samenwerking tussen [verdachte] en de medeverdachte(n) in dit geval niet is komen vast te staan. Er was immers geen sprake van een gezamenlijke uitvoering en de materiële bijdrage van [verdachte] aan de tenlastegelegde feiten 5 en 6 is naar het oordeel van het hof van onvoldoende gewicht.
Daarom zal [verdachte] worden vrijgesproken van het onder 5 en 6 telkens als eerste alternatief tenlastegelegde.
Het hof overweegt over de bewijsbaarheid van de tenlastegelegde uitlokking van deze feiten het volgende.
[verdachte] was ten tijde van de brandstichting aan de Palestrinastraat gedetineerd in Duitsland. Hij was dus niet fysiek betrokken bij de uitvoering van het feit. Desondanks speelde hij een voorname rol. [verdachte] had een motief en had naar eigen zeggen mensen tot zijn beschikking om opdrachten uit te voeren. In dit geval heeft hij [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] ook rechtstreeks opdracht gegeven om tegen betaling brand te stichten in een woning.
Op grond van de bewijsmiddelen is naar het oordeel van het hof buiten redelijke twijfel komen vast te staan
dat [verdachte] de uitvoerder(s) heeft aangezet om de brandstichting aan de woning aan de Palestrinastraat te plegen,
dat het ook zijn bedoeling was om de uitvoerder(s) daartoe aan te zetten en
dat het zijn opzet was dat in die woning brand werd gesticht.
Ook staat vast dat de uitvoerders gebruik hebben gemaakt van de door [verdachte] verstrekte inlichtingen en dat de bewuste brandstichting ook daadwerkelijk is uitgevoerd.
De uitvoerder heeft zelf geen persoonlijk belang gehad bij het uitvoeren van de opdracht, anders dan het verdienen van een (geldelijke) beloning.
Hiermee komt uitlokking het meest pregnant naar voren in de vaststelling van de feiten.
Het hof:
Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:
Verklaart niet bewezen dat de verdachte het onder 1 primair, 3, 4 primair en 4 subsidiair tenlastegelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.
Verklaart niet bewezen het onder 5, eerste alternatief en onder 6, eerste alternatief tenlastegelegde en spreekt verdachte daarvan vrij.
Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het onder 1 subsidiair, 2 primair, 5, tweede alternatief en 6, tweede alternatief tenlastegelegde heeft begaan.
Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.
Verklaart het onder 1 subsidiair, 2 primair, 5, tweede alternatief en 6, tweede alternatief bewezenverklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.
Veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 20 (twintig) jaren.
Beveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in enige in artikel 27, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht bedoelde vorm van voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde gevangenisstraf in mindering zal worden gebracht, voor zover die tijd niet reeds op een andere straf in mindering is gebracht.
Vordering van de benadeelde partij [slachtoffer feit 1]
Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [slachtoffer feit 1] ter zake van het onder 1 subsidiair bewezenverklaarde tot het bedrag van € 30.000,-- (dertigduizend euro), bestaande uit immateriële schade, waarvoor de verdachte met de mededader(s) hoofdelijk voor het gehele bedrag aansprakelijk is, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Veroordeelt de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [slachtoffer feit 1] , ter zake van het onder 1 subsidiair bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 30.000,00 (dertigduizend euro) als vergoeding voor immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 164 (honderdvierenzestig) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte aan een van beide betalingsverplichtingen heeft voldaan, de andere vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 2 februari 2017.
Vordering van de benadeelde partij [slachtoffer feit 2]
Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [slachtoffer feit 2] ter zake van het onder 2 primair bewezenverklaarde tot het bedrag van € 33.292,44 (drieëndertigduizend tweehonderdtweeënnegentig euro en vierenveertig cent) bestaande uit € 3.292,44 (drieduizend tweehonderdtweeënnegentig euro en vierenveertig cent) materiële schade en
€ 30.000,00 (dertigduizend euro) immateriële schade, waarvoor de verdachte met de mededader(s) hoofdelijk voor het gehele bedrag aansprakelijk is, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Verklaart de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de benadeelde dat deel van de vordering desgewenst bij de burgerlijke rechter aanhangig kan maken.
Veroordeelt de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [slachtoffer feit 2] , ter zake van het onder 2 primair bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 33.292,44 (drieëndertigduizend tweehonderdtweeënnegentig euro en vierenveertig cent) bestaande uit € 3.292,44 (drieduizend tweehonderdtweeënnegentig euro en vierenveertig cent) materiële schade en € 30.000,00 (dertigduizend euro) immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 201 (tweehonderdéén) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan een van beide betalingsverplichtingen hebben voldaan, de andere vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële en de immateriële schade op 24 mei 2017.
Aldus gewezen door
mr. M.L.H.E. Roessingh-Bakels, voorzitter,
mr. S. Bek en mr. O.O. van der Lee, raadsheren,
in tegenwoordigheid van mr. A.C. Wormgoor, griffier,
en op 19 februari 2025 ter openbare terechtzitting uitgesproken.
Proces-verbaal terechtzitting van 3 november 2022, blz. 13
Proces-verbaal terechtzitting rechtbank, 3 november 2022, blz. 22-25.
ZD01 NAURU, blz. 1823 e.v.
ZD 01 NAURU, blz. 1972 e.v.
HR 3 juli 2018, ECLI:NL:HR:2018:1051
Proces-verbaal van verhoor van 18 oktober 2024
Belangrijk bewijsmiddel vormen de verklaringen van [getuige] . In die verklaringen is in de
loop van de tijd een ontwikkeling te zien. Nadat [getuige] door [verdachte] was gevraagd de
man die [getuige] zou hebben verkracht voor 100.000 euro te doden, vonden de aanslagen op
de kapper en in Gronau plaats. [getuige] is dan nog niet zeker van een verband tussen het
een en ander. Aanvankelijk vermoedt hij dat twee scenario’s denkbaar zijn. Hij denkt daarbij aan een aanslag op iemand in de omgeving van ( [motorclub] -man) [zoon (beoogd slachtoffer feit 1)] in opdracht van [lid motorclub] . In dat scenario zou een aanslag op [slachtoffer feit 1] denkbaar zijn. Daarnaast is hij minder concreet over de tweede optie: een aanslag op een NN-man door een hem bekende
opdrachtgever, van wie hij de naam niet wil noemen. Die opdrachtgever wordt aangeduid als mr. X. De beschrijving van die mr. X past naadloos bij het profiel van [verdachte] . Als
[verdachte] in een chatwisseling in juni 2017 [getuige] en diens familie fors heeft bedreigd,
besluit [getuige] , die inmiddels uitgaat van het tweede scenario, om de naam van mr. X te
noemen: [verdachte] . Hij vertelt dan ook dat [verdachte] hem eerder had benaderd om [beoogd slachtoffer feit 1] te doden.
De rol van [medeverdachte] is geweest dat hij de stoel van de kapper had aangewezen en de
vluchtauto had gereden.
De rechtbank geeft, met name om inzicht te geven in de gevolgde gedachtegang bij de
duiding ervan, de verklaringen over de kapper tamelijk uitputtend maar zoveel mogelijk in
vogelvlucht weer.
24 april 2017 verhoor als getuige in onderzoek Duin
Op 24 april 2017 wordt [getuige] gehoord als getuige in het onderzoek Duin. Hij verklaart
spontaan over de kapper. Hij heeft daarover gesproken met [lid motorclub] (met wie hij [lid motorclub]
bedoelt) en met een vriend van [lid motorclub] en van hemzelf. [lid motorclub] en die vriend hebben verteld over
het in brand steken van de kapper en dat het de verkeerde was. En over het naderhand in
brand steken van de Seat die daarbij betrokken was. [getuige] zegt dat het bedoeld was voor [zoon (beoogd slachtoffer feit 1)] z’n vader. Hij zegt niet waarop hij dat baseert en koppelt het aan een conflict tussen [lid motorclub] en [verdachte] enerzijds en [motorclub] anderzijds.
9 mei 2017 verhoor als getuige
[lid motorclub] wilde de vader van [zoon (beoogd slachtoffer feit 1)] een lesje leren. Een andere man heeft een persoonlijk conflict
met “deze man” (met wie hij in retrospectief kennelijk [beoogd slachtoffer feit 1] bedoelt) en vraagt [getuige]
die man te doen, als in doden. [getuige] denkt dat niet de vader van [zoon (beoogd slachtoffer feit 1)] maar de
(verkeerde) kapper het doelwit was. Omdat “deze man” met wie hij [verdachte] bedoelt zoals uit latere verhoren blijkt, verklaart dat er twee opdrachtgevers waren. [lid motorclub] heeft een mannetje geregeld om het te doen. Er waren twee redenen om het te doen. Het ene verhaal is het verhaal van [zoon (beoogd slachtoffer feit 1)] , het andere heeft te maken met de man die hem heeft gevraagd het te doen.
25 mei 2017 telefoongesprek met politie de dag na Gronau
In de nacht na de aanslag op [slachtoffer feit 2] in Gronau neemt [getuige] contact met de politie op
en verklaart hij het volgende. [verdachte] (die hij dan nog aanduidt als mr. X) heeft op 24 mei 2017 contact met [getuige] opgenomen en verteld dat er in Gronau is geschoten. [beoogd slachtoffer feit 1] kan
vertellen waarom de man in Gronau is neergeschoten en moet toch nu weten dat ze hem
moeten hebben. [getuige] verwacht dat er nog iemand zal worden neergeschoten omdat
[verdachte] hem heeft gezegd dat er nog iemand “gaat lekken”.
2 juni 2017 verhoor als getuige
[getuige] wordt die dag twee keer als getuige gehoord, vanaf 13:12 en vanaf 15:04 uur.
Hij denkt, maar weet dat niet zeker, dat [beoogd slachtoffer feit 1] , de kapper, het doelwit kan zijn geweest van
de aanslagen op de kapperszaak en in Gronau. In het tweede verhoor komen de twee
theorieën die hij over de aanslag op de kapper had aan de orde. [getuige] geeft hints maar
herhaalt over een van die theorieën wat hij ook op 25 mei 2017 al zei: dat vermoedelijk
doelwit [beoogd slachtoffer feit 1] zelf dit maar moet vertellen. Hij zegt dat de achtergrond in de zedensfeer ligt
en dat de opdrachtgever, die vastzit maar niet in Nederland, eerst hem gevraagd heeft het te
doen. Hij wil niet zeggen wie die opdrachtgever is, maar uit de reactie van de verhoorder
blijkt dat zijn hints duidelijk genoeg zijn.
Tussentijds
In de periode tussen het verhoor van 2 juni 2017 en het eerste daarop volgende van
23 september 2017 ontspint zich een verhitte correspondentie tussen [verdachte] en [getuige]
. En in de tussenliggende tijd vinden aanslagen plaats op [loungeclub] , de woning in de
Benkoelenstraat en diverse andere woningen van (familie van) personen uit de kringen
waarin [getuige] en [verdachte] zich, al dan niet virtueel, bewegen. Inmiddels heeft de politie informatie bereikt dat [getuige] gevaar loopt en bedreigd wordt.
23 september 2017 verhoor als getuige
[getuige] legt een uitgebreide en gedetailleerde verklaring af over de kapper, Gronau,
[loungeclub] en de Benkoelenstraat. Over de kapper (en Gronau) vertelt hij dat [verdachte] hem
heeft gevraagd de man die [getuige] verkracht zou hebben dood te maken. Hij zou daar
100.000 euro voor krijgen. Omdat [getuige] , na eigen onderzoek, betwijfelde of het een
verkrachting of een vrijwillig seksueel contact was geweest, heeft hij de opdracht niet
aangenomen. Hij verklaart dat [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] , over wie hij later bij de rechter-commissaris verklaart
dat hij diens voornaam niet kent, de uitvoerder is van de aanslag op de kapperszaak en dat
[verdachte] de opdracht heeft gegeven. [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] had hem dat een week eerder (de rechtbank
begrijpt een week eerder dan 23 september 2017) verteld. [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] zou 26.000 euro hebben
gekregen voor deze actie. [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] had hem verteld dat [getuige] de kapperszaak had aangewezen en [medeverdachte] de stoel en dat [medeverdachte] in de vluchtauto met [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] daarna was weggegaan. [verdachte] maakte altijd grapjes: “ik heb wolven geregeld”. De opdracht was dat de kapper dood moest, met zo veel mogelijk pijn. Zowel na de kapper als na Gronau had [getuige] contact met [verdachte] .
3 oktober 2017 gesprek met [getuige]
Op 3 oktober 2017 spreekt de politie opnieuw met [getuige] .
Op grond van vorenstaande bewijsmiddelen is het hof van oordeel dat buiten redelijke twijfel is komen vast te staan dat [verdachte] het plan heeft bedacht om de kapper iets ergs aan te doen en daartoe een opdracht heeft gegeven aan aanvankelijk [getuige] en later aan de daadwerkelijke uitvoerder.
Feit 1, primair (voorwaardelijk) opzet op de dood?
Uit de bewijsmiddelen blijkt dat de kapper, terwijl hij in zijn salon aan het werk was, plotseling door een onbekende met een brandbare vloeistof werd bespoten, onder meer op zijn hoofd/gezicht, waarna de vloeistof werd aangestoken en hij in brand kwam te staan.
Dankzij snel ingrijpen van iemand die daar de ramen aan het wassen was, kon de brand kort daarna worden geblust en heeft het slachtoffer zijn verbrande lichaamsdelen zo snel en zoveel mogelijk onder de kraan gekoeld.
Uit het verslag van de GGD Groningen Forensische Geneeskunde blijkt dat 12,8% van het lichaamsoppervlak van het slachtoffer verbrand is geraakt: 12,1% tweedegraads brandwonden en 0,7% derdegraads brandwonden.
Het rapport vermeldt nog dat het vermoeden van blijvende beperking van fysieke functies aanwezig is, maar er blijkt niet uit in hoeverre de verwondingen levensbedreigend zijn geweest. Hoewel het slachtoffer - zoals op de foto’s te zien is - ogenschijnlijk forse brandwonden heeft opgelopen, blijkt uit zijn latere verklaringen dat zijn verwondingen goed zijn hersteld.
Het hof onderkent dat in zijn algemeenheid de opvatting heerst dat het in brand steken van een persoon tot de dood leidt of kan leiden, niet alleen door de impact die een dergelijk feit teweeg brengt en door het gruwelijke (visuele) beeld dat een dergelijk feit oproept, maar ook vanwege de ernstige gevolgen die brandwonden op het menselijk lichaam kunnen hebben.
Het hof is echter van oordeel dat in het onderhavige geval niet met voldoende mate van zekerheid is vast te stellen dat met de handelingen zoals die zijn verricht de aanmerkelijke kans op de dood van het slachtoffer in het leven is geroepen, ook niet in het geval dat niet zo snel door een omstander zou zijn ingegrepen zoals hier is gebeurd.
Zo staat niet vast hoeveel brandbare vloeistof op het slachtoffer is gespoten of hoelang het slachtoffer (daarmee) daadwerkelijk in brand heeft gestaan of zou kunnen hebben gestaan. Uit de verklaring van het slachtoffer of die van de getuigen valt evenmin af te leiden dat sprake was van concreet (acuut) levensgevaar, terwijl niet is gebleken dat vitale organen van het slachtoffer door de brand zijn aangetast of uitgevallen. Ook in het deskundigenrapport zijn daarvoor geen indicaties te vinden. Vast staat dat sprake is geweest van tweedegraads brandwonden, hetgeen er naar algemene ervaringsregels op duidt dat deze na een aantal weken volledig genezen. Voor een beperkt deel waren er derdegraads brandwonden. Deze laatste worden gekenmerkt door vernietiging van de opperhuid en vernietiging van de zenuwuiteinden en kunnen – naar algemene ervaringsregels – zonder operatief ingrijpen niet genezen.
Het hof is van oordeel dat gezien de specifieke hiervoor genoemde omstandigheden onvoldoende vaststaat dat sprake is geweest van een aanmerkelijke kans dat het slachtoffer zou komen te overlijden als gevolg van het ontsteken van de over hem heen gespoten brandbare vloeistof. Nadere vaststellingen op grond waarvan anders zou kunnen worden vastgesteld, kunnen niet plaatsvinden op grond van het op dit punt summiere dossier.
[verdachte] heeft overigens verklaard dat hij opdracht heeft gegeven om de kapper zwaar te mishandelen, hetgeen door [medeverdachte] is bevestigd.
Het was uitdrukkelijk niet de bedoeling dat de kapper daardoor zou overlijden, aangezien [verdachte] hem na zijn vrijlating nog zelf onder handen wilde (kunnen) nemen.
Naar het oordeel van het hof is gezien al het voorgaande onvoldoende komen vast te staan dat de door [verdachte] gegeven opdracht ook inhield dat de kapper zou moeten worden doodgemaakt.
Weliswaar kan aan de verklaring van [getuige] worden ontleend dat hij, [getuige] , eerder een opdracht van die strekking heeft ontvangen, maar duidelijk is dat deze opdracht niet is aanvaard.
Het dossier bevat naar het oordeel van het hof onvoldoende bewijs om aan te nemen dat de daaropvolgende opdracht meer omvatte dan de opdracht om de kapper zwaar te mishandelen.
Op grond van het vorenstaande, in onderling verband en samenhang bezien met hetgeen het hof hierboven als redengevende feiten en omstandigheden heeft vastgesteld, is het hof van oordeel dat niet buiten redelijke twijfel is komen vast te staan dat [verdachte] , met voorbedachte raad, opdracht heeft gegeven om de kapper te doden.
Daarmee is opzet op moord dan wel doodslag, ook in voorwaardelijke zin, niet bewezen.
[verdachte] zal om die reden worden vrijgesproken van het onder 1 primair tenlastegelegde medeplegen poging tot moord en/of doodslag.
Feit 1 subsidiair, zware mishandeling
Zwaar lichamelijk letsel
Als algemene gezichtspunten voor de beantwoording van de vraag of van zwaar lichamelijk letsel sprake is, kunnen in elk geval worden aangemerkt de aard van het letsel, de eventuele noodzaak en aard van medisch ingrijpen en het uitzicht op al of niet volledig herstel. De beoordeling kan ook op een combinatie van deze factoren worden gebaseerd. Bij een veelvoud van verwondingen kan dit oordeel in voorkomende gevallen worden gebaseerd op de verwondingen in hun totaliteit. Bij de vaststelling of sprake is van zwaar lichamelijk letsel, zullen vaak medische gegevens worden betrokken. In evidente gevallen kan bij die vaststelling ook in aanmerking worden genomen hetgeen algemene ervaringsregels omtrent die gezichtspunten leren.
Wat de aard van het letsel betreft kan, buiten de in art. 82 van het Wetboek van Strafrecht genoemde gevallen, ook het verlies van het gebruik van een zintuig, verminking en verlamming als zwaar lichamelijk letsel worden beschouwd.
Het hof is van oordeel dat de door het slachtoffer [slachtoffer feit 1] opgelopen verwondingen zwaar lichamelijk letsel opleveren. Het hof houdt hierbij rekening met de aard van de verwondingen, voor een deel derdegraads brandwonden, en het veelvoud aan verwondingen, dat wil zeggen dat de brandwonden ruim 12% van het huidoppervlak hebben beslaan.
Het hof is ook van oordeel dat [verdachte] opzet heeft gehad op het toebrengen van deze verwondingen. Weliswaar heeft hij ontkend dat het zijn bedoeling was dat het slachtoffer in brand zou worden gestoken, maar door een opdracht te geven die inhield dat het slachtoffer iets ergs moest worden aangedaan zonder dat “ergs” nader te specificeren of na te gaan op welke manier de uitvoerder zijn opdracht dacht te gaan uitvoeren, heeft [verdachte] ten minste de aanmerkelijke kans op de koop toe genomen dat de uitvoerder die opdracht op zijn eigen wijze zou invullen, daaronder begrepen door het in de brand steken van het slachtoffer.
Gelet hierop is het hof van oordeel dat het onder feit 1 subsidiair tenlastegelegde bewezen kan worden verklaard.
Medeplegen of uitlokking
Het hof ziet zich vervolgens voor de vraag gesteld of sprake is geweest van medeplegen of uitlokking. Het onderscheid tussen medeplegen en uitlokking is gelegen in het feit dat medeplegers tezamen een strafbaar feit plegen, terwijl de uitlokker een ander overhaalt om een delict te plegen zonder aan de uitvoering daarvan mee te werken. Het onderscheid is voor de strafmaat minder relevant en het hof realiseert zich dat de begrippen elkaar gedeeltelijk overlappen.
Het hof is van oordeel dat het onder feit 1 subsidiair, het alternatief uitlokking, bewezen kan worden verklaard.
Feit 2 (Gronau)
De vaststaande feiten
In de nacht van 23 op 24 mei 2017 rijdt [slachtoffer feit 2] , de broer van de hiervoor reeds genoemde [beoogd slachtoffer feit 1] , in een Hyundai Getz naar zijn woning in Gronau, Duitsland. Juist als [slachtoffer feit 2] wil uitstappen stopt een BMW, die hem al langer had achtervolgd, achter hem. [slachtoffer feit 2] ziet in zijn binnenspiegel dat de bijrijder uit die BMW stapt. Hij draagt een doodshoofdmasker en heeft een wapen in zijn hand. De schutter begint al lopend van achteren te schieten en blijft staan op een afstand van enkele meters van [slachtoffer feit 2] . Er wordt niets gezegd of geroepen. [slachtoffer feit 2] wordt, nog steeds zittend in zijn auto, getroffen in de linkerzij, de bekkenkam, het linker dijbeen en de linker kuit. Hij overleeft de aanslag.
Onder de auto van [slachtoffer feit 2] treft de politie een peilbaken aan met het kenmerk ID [nummer] . Op 11 juli 2018 vindt de politie in een Volkswagen Scirocco in Enschede (kenteken [kenteken] ) het pistool dat is gebruikt bij de aanslag op [slachtoffer feit 2] . Op het wapen zit DNA-materiaal dat matcht met het DNA van [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] .
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] is, zoals hiervoor al vermeld, op 12 juli 2023 door dit hof veroordeeld als (mede)dader van dit feit. Het hof heeft bewezenverklaard dat [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] degene de schutter was. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] is op 1 oktober 2024 niet-ontvankelijk verklaard in zijn cassatieberoep.
Daarmee is zijn veroordeling onherroepelijk geworden.
Bij de raadsheer-commissaris is [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] in de zaak tegen [verdachte] en [medeverdachte] als getuige gehoord. Bij die gelegenheid heeft hij bekend dat hij de degene is geweest die op [slachtoffer feit 2] heeft geschoten. In dit verhoor heeft hij (voor het eerst) verklaard dat [getuige] de chauffeur was.
Het standpunt van het Openbaar Ministerie
De advocaat-generaal heeft gerekwireerd tot bewezenverklaring van het onder 2 primair tenlastegelegde zoals verwoord in haar schriftelijk requisitoir, te weten het medeplegen van een poging tot moord op [slachtoffer feit 2] . Zij heeft daarbij verwezen naar het vonnis van de rechtbank.
Het standpunt van de verdediging
De raadsman van [verdachte] heeft vrijspraak bepleit van het onder 2 tenlastegelegde feit, zoals verwoord in de pleitnota.
[verdachte] zelf heeft op de zitting van het hof, en ook al eerder, ontkend opdracht te hebben gegeven om een aanslag op [slachtoffer feit 2] te plegen. Omdat [verdachte] inmiddels wist dat bij de aanslag op de kapper (feit 1) de verkeerde persoon het slachtoffer was geworden en omdat hij wist dat [beoogd slachtoffer feit 1] naar het buitenland was gevlucht, wilde [verdachte] in contact komen met broer van de kapper.
Daartoe, aldus [verdachte] ’s verklaring ter zitting van het hof, moest aan die broer, [slachtoffer feit 2] , een telefoon worden gebracht zodat [verdachte] op die manier met hem in contact kon komen.
Die opdracht had [verdachte] aan [medeverdachte] verstrekt. [verdachte] heeft later begrepen dat sprake is geweest van paniek en dat de poging om in gesprek te komen, onbedoeld is uitgelopen op een schietpartij.
[verdachte] was ten tijde van de aanslag op [slachtoffer feit 2] in Duitsland gedetineerd. Hij was dus niet fysiek betrokken bij de uitvoering van het feit. Desondanks speelde hij er een voorname rol in. Alleen [verdachte] had een motief en gaf, nadat de aanslag op de door hem beoogde kapper was mislukt, allereerst opdracht om de broer van die kapper te observeren. Daartoe werden peilbakens ingezet, werden [slachtoffer feit 2] en zijn vrouw langere tijd gevolgd en werd aan de uitvoerders een gestolen auto met valse kentekenplaten ter beschikking gesteld. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] was betrokken bij zowel de peilbakens als de observatie.
Vervolgens werd op de avond van de aanslag een vuurwapen meegenomen. [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] stapte uit de achtervolgende auto met een masker over zijn hoofd en een wapen in zijn hand en heeft lopend naar de auto van [slachtoffer feit 2] meermalen gericht op hem geschoten. Van (een poging tot) het afgeven van een telefoon aan [slachtoffer feit 2] is geen sprake geweest.
[verdachte] regisseerde de opdracht en had contact met [medeverdachte] en de schutter. Hij gaf opdracht om [slachtoffer feit 2] op te sporen en regelde via een vast contact ( [betrokkene] , alias Snelle Wagen) een gestolen auto met valse kentekenplaten. Ook gaf hij [medeverdachte] informatie over [slachtoffer feit 2] door. [medeverdachte] wist van de wraakgevoelens van [verdachte] , zorgde voor de financiën/betalingen en verwerkte de informatie van de peilbakens in een Excel-bestand.
Op grond van de bewijsmiddelen is naar het oordeel van het hof buiten redelijke twijfel komen vast te staan dat [verdachte] een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan de uitvoering van het plan om [slachtoffer feit 2] te doden. Ook is er sprake geweest van een voldoende nauwe en bewuste samenwerking met de uitvoerders, zodat [verdachte] als medepleger van het feit kan worden aangemerkt.
Gelet op het voorgaande is het hof van oordeel dat het onder feit 2 primair tenlastegelegde bewezen kan worden verklaard.
De hiervoor genoemde bewijsmiddelen leveren aanwijzingen op voor de betrokkenheid van [verdachte] bij de beschietingen van [loungeclub] en de woning aan de Benkoelenstraat.
Uit de chat tussen [verdachte] en [getuige] kan immers worden afgeleid dat [verdachte] een hooglopend conflict had met [motorclub] en dat, toen een van de personen (diezelfde [getuige] ) uit zijn organisatie werd lastiggevallen, [verdachte] vrijwel direct tot actie wilde overgaan om duidelijk te maken dat met hem en zijn organisatie niet te spotten viel, en vervolgens opdracht gaf om die actie te realiseren.
De verklaring van [getuige] ten aanzien van deze feiten wijst (onder meer) ook in de richting van [verdachte] .
[verdachte] heeft ook in hoger beroep zijn betrokkenheid ontkend en gesteld dat hij geen conflict had met [motorclub] , de foto van de wapens voor de grap had doorgestuurd en dat hij die foto van [medeverdachte] had gekregen.
Over de chat heeft [verdachte] verklaard dat hij niet weet of hij dat chatgesprek wel of niet heeft gevoerd. De beschietingen zijn, zo heeft hij ter zitting verklaard, gepleegd door [getuige] waarbij [getuige] de BMW heeft bestuurd.
Er bestaat bij het hof geen twijfel dat [verdachte] degene is geweest die op 3 juli 2017 de chat met [getuige] heeft gevoerd. Het hof stelt vast dat hetgeen in de chat wordt besproken uitsluitend [verdachte] en zijn groep aangaat.
Verder blijkt uit onderzoek dat [getuige] op 6 juli 2017 daadwerkelijk naar Curaçao is vertrokken, hetgeen past bij zijn opmerking: ‘kga na cura’ ‘overmorgen’ in de chat.
Aanknopingspunten dat het chatgesprek is ‘gefabriceerd’ door derden of dat het een ander dan [verdachte] is geweest, zijn niet gevonden en acht het hof ook niet aannemelijk.
De chat met [getuige] dateert evenwel van voor 4 juli 2017, bijna 2,5 maand vóór de beschietingen en heeft met name betrekking op [president motorclub] en [naam] in Almelo.
De verklaringen van [president motorclub] over de betrokkenheid van [verdachte] betreffen de auditu verklaringen en hebben in het bijzonder betrekking op de aanslagen die op zijn broer [naam] en zijn moeder zijn gepleegd.
Daarbij komt dat hetgeen door [medeverdachte] is verklaard op gespannen voet staat met de overige bewijsmiddelen zodat het hof aan die verklaring voorbij gaat.
[getuige] heeft verklaard dat hij in een Ironchat-gesprek het lijstje met doelwitten heeft gezien, maar er is niet met voldoende mate van zekerheid vast te stellen dat dat lijstje van [verdachte] afkomstig was of door hem was opgesteld. [getuige] is in zijn verklaringen daarover onvoldoende specifiek. Hetgeen [getuige] van [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] heeft gehoord, kan naar het oordeel van het hof evenmin bijdragen aan het bewijs, omdat niet is vast te stellen of [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] daarover tegenover [getuige] de waarheid heeft gesproken.
Het hof komt op grond van het voorgaande tot het oordeel dat er weliswaar aanwijzingen zijn voor zijn betrokkenheid bij deze feiten, maar dat niet buiten redelijke twijfel is vast te stellen dat [verdachte] op de wijze zoals tenlastegelegd, betrokken is geweest bij de feiten 3 en 4. Om die reden zal het hof hem van deze feiten integraal vrijspreken.
Al hetgeen hiervoor is overwogen, brengt het hof tot de conclusie dat [verdachte] zich heeft schuldig gemaakt aan het onder 5 tweede alternatief impliciet primair en onder 6 tweede alternatief en laste gelegde.
Bewezenverklaring
Door wettige bewijsmiddelen, waarbij de inhoud van elk bewijsmiddel - ook in onderdelen - slechts wordt gebezigd tot het bewijs van dat tenlastegelegde feit waarop het blijkens de inhoud kennelijk betrekking heeft, en waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt, acht het hof wettig en overtuigend bewezen dat [verdachte] het onder 1 subsidiair, 2 primair, 5 en 6 tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande, dat:
1primair
hij op of omstreeks 2 februari 2017 te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om [slachtoffer feit 1] (werkzaam als kapper in [kapsalon] /eigenaar van [kapsalon] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade van het leven te beroven, opzettelijk die [slachtoffer feit 1] met benzine, althans met een brandbare vloeistof, heeft besproeid en/of bespoten en/of besprenkeld en/of (vervolgens) die benzine, althans die brandstof, heeft aangestoken, althans tot ontbranding heeft gebracht,
terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
of
[getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 2 februari 2017 te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen,
ter uitvoering van het door [getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en/of die andere (onbekend gebleven) persoon/ personen voorgenomen misdrijf om [slachtoffer feit 1] (werkzaam als kapper in [kapsalon] /eigenaar van [kapsalon] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade van het leven te beroven opzettelijk die [slachtoffer feit 1] met benzine, althans met een brandbare vloeistof, heeft/hebben besproeid en/of bespoten en/of besprenkeld en/of (vervolgens) die benzine, althans die brandstof, heeft/hebben aangestoken, althans tot ontbranding heeft/hebben gebracht,
terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 april 2016 en met 2 februari 2017 te Enschede, in ieder geval in Nederland en/of Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/een moord en/of
- aanwijzingen te geven over de uitvoering van de aanslag/moord, te weten dat het doden op een zo pijnlijk mogelijke manier moest gebeuren en/of
- het doelwit van de aanslag/moord, te weten [kapsalon] en/of de kapper aan te wijzen/aan te duiden en/of te laten aanwijzen/aanduiden door (een) derde(n) en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een vluchtauto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- bij het feit gebruikte middelen (benzine/brandbare stof) te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 1) (art 289/287 Wetboek van Strafrecht, art 45 Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
1. subsidiairhij op of omstreeks 2 februari 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, aan [slachtoffer feit 1] (werkzaam als kapper in [kapsalon] /eigenaar van [kapsalon] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachte rade, zwaar lichamelijk letsel, te weten eerste, tweede en/of derdegraads brandwonden in het gezicht en/of op/aan (grote delen van) het lichaam, heeft toegebracht, door die [slachtoffer feit 1] met benzine, althans met een brandbare vloeistof, te besproeien en/of bespuiten en/of besprenkelen en/of (vervolgens) die benzine, althans die brandstof, aan te steken, althans tot ontbranding te brengen;
of
[getuige / verdachte 1 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 2 februari 2017, te Enschede, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen, aan [slachtoffer feit 1] (werkzaam als kapper in [kapsalon] /eigenaar van [kapsalon] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade, zwaar lichamelijk letsel, te weten eerste, tweede- en/of derdegraads brandwonden in het gezicht en/of op/aan (grote delen van) het lichaam, heeft/hebben toegebracht, door die [slachtoffer feit 1] met benzine, althans met een brandbare vloeistof, te besproeien en/of te bespuiten en/of besprenkelen en/of (vervolgens) die benzine, althans die brandstof, aan te steken, althans tot ontbranding te brengen,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 april 2016 tot en met 2 februari 2017 te Enschede, in ieder geval in Nederland en/of Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/een moord en/of
- aanwijzingen te geven over de uitvoering van de aanslag/moord, te weten dat het doden op een zo pijnlijk mogelijke manier moest gebeuren en/of
- het doelwit van de aanslag/moord, te weten [kapsalon] en/of de kapper aan te wijzen/aan te duiden en/of te laten aanwijzen/aanduiden door (een) derde(n) en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een vluchtauto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- bij het feit gebruikte middelen (benzine/brandbare stof) te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 1) (art.
Medeplegen
Het hof stelt voorop dat de betrokkenheid bij een strafbaar feit als medeplegen kan worden bewezenverklaard wanneer is komen vast te staan dat bij het begaan daarvan sprake is geweest van een voldoende nauwe en bewuste samenwerking.
Ook wanneer het tenlastegelegde medeplegen in de kern niet bestaat uit een gezamenlijke uitvoering tijdens het begaan van het strafbare feit, maar uit gedragingen die doorgaans met medeplichtigheid in verband plegen te worden gebracht (zoals het verstrekken van inlichtingen, op de uitkijk staan, helpen bij de vlucht), kan sprake zijn van de voor medeplegen vereiste nauwe en bewuste samenwerking. De materiële en/of intellectuele bijdrage van een verdachte aan het strafbare feit zal dan van voldoende gewicht moeten zijn.
Bij de beoordeling of daaraan is voldaan, kan rekening worden gehouden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang van de rol van de verdachte, diens aanwezigheid op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip.
Op grond van hetgeen hiervoor is overwogen met betrekking tot de betrokkenheid van verdachte bij het tenlastegelegde feit, is het hof van oordeel dat de voor medeplegen vereiste voldoende nauwe en bewuste samenwerking tussen [verdachte] en de medeverdachte(n) in dit geval niet is komen vast te staan.
Er was immers geen sprake van een gezamenlijke uitvoering en de materiële bijdrage van [verdachte] aan het onder 1 subsidiair tenlastegelegde feit is naar het oordeel van het hof van onvoldoende gewicht. Daarom zal [verdachte] worden vrijgesproken van het 1 subsidiair tenlastegelegde medeplegen van zware mishandeling.
Uitlokking
Uitlokking is een zogenoemde deelnemingsvorm, een bepaalde manier van deelname aan een misdrijf dat in het Wetboek van Strafrecht strafbaar wordt gesteld. Op grond van artikel 47 van het Wetboek van Strafrecht worden als daders van een strafbaar feit namelijk ook diegenen gezien die het feit opzettelijk uitlokken door een zogenoemd ‘uitlokkingsmiddel’. Artikel 47 van het Wetboek van Strafrecht noemt de volgende uitlokkingsmiddelen:
- giften,
- beloften,
- misbruik van gezag,
- geweld,
- bedreiging,
- misleiding, en
- het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen.
Bij uitlokking gaat het erom dat de uitgelokte door de uitlokker met gebruikmaking van één of meer van deze uitlokkingsmiddelen is aangezet tot het plegen van een strafbaar feit.
Voor een bewezenverklaring van uitlokking moet dus vast komen te staan dat:
- de uitlokker de uitgelokte heeft aangezet het delict te plegen;
- de uitlokker opzet heeft gehad op de uitlokking én op het delict waartoe de ander is aangezet;
- de uitlokker daartoe gebruik heeft gemaakt van een of meer van de uitlokkings-middelen die in de wet worden genoemd, en
- het uitgelokte delict daadwerkelijk is uitgevoerd.
De wettekst spreekt over het uitlokken van een feit en niet over het uitlokken van een bepaald persoon. Niet is vereist dat de uitlokker en de uitgelokte elkaar kennen of rechtstreeks contact hebben gehad. Uitlokking kan ook via een tussenpersoon plaatsvinden. Ook is niet vereist dat precies vast komt te staan wie het contact met de uitgelokte heeft gehad, op welke manier het contact met de uitgelokte heeft plaatsgevonden en met welke bewoordingen hij tot het plegen van het strafbare feit is aangezet.
Het is niet uitgesloten dat de uitgelokte op verschillende opeenvolgende momenten tot het plegen van het strafbare feit wordt aangezet, bijvoorbeeld doordat hem opeenvolgende inlichtingen worden verschaft of nadere beloften worden gedaan.
Voor het bewijs van uitlokking maakt het niet uit dat er bij de uitgelokte al een zekere bereidheid aanwezig was tot het plegen van (mogelijk soortgelijke) strafbare feiten.
In deze zaak zijn vooral de uitlokkingsmiddelen ‘beloften’ en ‘inlichtingen’ van belang. Bij een ‘belofte’ kan het ook gaan om een geldbedrag dat voor het plegen van het strafbare feit in het vooruitzicht wordt gesteld. Voor het bewijs van een ‘belofte’ is het niet nodig dat ook vast komt te staan dat die belofte is ingelost, dus dat het beloofde geld uiteindelijk is betaald.
Bij ‘inlichtingen’ gaat het om mededelingen van feitelijke aard die van belang zijn met het oog op het te plegen delict, in die zin dat die mededelingen geschikt zijn om er in die specifieke situatie voor te zorgen dat het delict ook daadwerkelijk wordt gepleegd.
Om tot het bewijs van uitlokking te komen, moet de uitlokker het opzet hebben gehad dat het strafbare feit zou worden gepleegd. Voor het bewijs van ‘opzet’ is het voldoende als de uitlokker het zogenoemde ‘voorwaardelijk opzet’ had dat het strafbare feit werd gepleegd. Het voorwaardelijk opzet op een bepaald gevolg is aanwezig indien verdachte bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat het gevolg zal intreden (vgl. ECLI:NL:GHARL:2024:2838).
Het hof overweegt over de bewijsbaarheid van dit feit het volgende.
[verdachte] was ten tijde van de aanslag op de kapper gedetineerd in Duitsland. Hij was dus niet fysiek betrokken bij de uitvoering van het feit. Desondanks speelde hij een voorname rol. Alleen hij had een motief en hij was degene die de kapper iets ergs wilde aandoen. [verdachte] had naar eigen zeggen mensen tot zijn beschikking om opdrachten uit te voeren.
Met het vooropgezette plan om de kapper zwaar te mishandelen, heeft hij eerst [getuige] en daarna de daadwerkelijke uitvoerder de opdracht gegeven om dat plan te realiseren. [verdachte] heeft onderzoek laten doen naar de kapper. Ook heeft hij [medeverdachte] opdracht gegeven om de uitvoerder van zijn plan van een telefoon te voorzien, vooraf werk- en leefgeld te betalen en achteraf te belonen.
Op grond van de bewijsmiddelen is naar het oordeel van het hof buiten redelijke twijfel komen vast te staan dat [verdachte] de uitvoerder(s) heeft aangezet om de aanslag op de kapper te plegen, dat het ook zijn bedoeling was om de uitvoerders daartoe aan te zetten en dat het zijn opzet was dat de kapper zwaar mishandeld zou worden.
Ook staat vast dat de uitvoerders gebruik hebben gemaakt van de door [verdachte] en/of [medeverdachte] verstrekte middelen en inlichtingen en dat de aanslag op de kapper vervolgens daadwerkelijk is uitgevoerd.
De uitvoerder heeft zelf geen persoonlijk belang gehad bij het uitvoeren van de opdracht, anders dan het verdienen van een geldelijke beloning.
Hiermee komt in de vaststelling van de feiten uitlokking het meest pregnant naar voren.
302/303 Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
2 primairhij op of omstreeks 24 mei 2017, te Gronau (Bondsrepubliek Duitsland), tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om [slachtoffer feit 2] (bestuurder van een Hyundai Getz met kenteken [kenteken] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade van het leven te beroven, met een pistool, althans een vuurwapen zes maal, althans meermalen, (gericht) op die [slachtoffer feit 2] heeft geschoten en/of die [slachtoffer feit 2] met (minimaal) vier kogels, in de linkerzij, het bekken, het linkerdijbeen en de linker kuit, althans in het lichaam heeft getroffen, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere (onbekend gebleven) personen op of omstreeks 24 mei 2017, te Gronau (Bondsrepubliek Duitsland), tezamen en in vereniging met elkaar, althans alleen, ter uitvoering van het door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of die andere (onbekend gebleven) persoon/personen voorgenomen misdrijf om [slachtoffer feit 2] (bestuurder van een Hyundai Getz met kenteken [kenteken] ) opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade van het leven te beroven, met een pistool, althans een vuurwapen zes maal, althans meermalen, (gericht) op die [slachtoffer feit 2] heeft/hebben geschoten en/of die [slachtoffer feit 2] met (minimaal) vier kogels, in de linkerzij, het bekken, het linkerdijbeen en de linker kuit, althans in het lichaam heeft/hebben getroffen, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 1 april 2016 tot en met 24 mei 2017 te Enschede en/of Gronau, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- de dader/daders de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/een moord (op ?Turk 2?) en/of
- aanwijzingen/inlichtingen te geven met betrekking tot de woonplaats, adres en het vervoermiddel van het subject (?Turk 2?) dat het doelwit vormde en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een (vlucht)auto te regelen/beschikbaar te stellen en/of te financieren en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
(zaaksdossier 2) (art 289/287 Wetboek van Strafrecht, artikel 45 Wetboek van Strafrecht, artikel 47 Wetboek van Strafrecht)
2 subsidiair
hij in of omstreeks de periode 1 april 2016 tot en met 2 februari 2017 te Enschede en/of Gronau, in ieder geval in Nederland en/of Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, heeft gepoogd om [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of een of meer andere onbekend gebleven personen door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te bewegen om een persoon, genaamd [beoogd slachtoffer feit 1] om het leven te brengen, immers heeft/hebben verdachte en/of zijn mededader(s):
- de dader/daders de opdracht gegeven tot het plegen van een aanslag/een moord op [beoogd slachtoffer feit 1] , althans hem met een vuurwapen te beschieten en/of
- aanwijzingen/inlichtingen te geven met betrekking tot de woonplaats, adres en het vervoermiddel van het subject dat het doelwit vormde en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) ten behoeve van de dader(s) een (vlucht)auto geregeld/beschikbaar gesteld en/of te gefinancierd en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) de dader/daders voor het plegen van voornoemd feit/de aanslag (meermalen) een (groot) geldbedrag betaald en/of een betaling in het vooruitzicht gesteld,
terwijl de uitlokking van dat misdrijf is mislukt, nu (per vergissing) niet voornoemde [beoogd slachtoffer feit 1] , maar (diens broer) [slachtoffer feit 2] het slachtoffer is geworden van de aanslag;
(zaaksdossier 2) (art 289/287 Wetboek van Strafrecht, art 46a Wetboek van Strafrecht, art 47 Wetboek van Strafrecht)
5.hij op of omstreeks 11 november 2017 te Almelo, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade [slachtoffer feit 5 en feit 6] van het leven te beroven, althans opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, terwijl die [slachtoffer feit 5 en feit 6] zich in haar woning (gelegen aan de [Palestrinastraat] ) bevond (en/of lag te slapen op de bovenverdieping),
- zich met (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) naar voornoemde woning heeft begeven en/of
- de ruit van de woonkamer (op de begane grond) van voornoemde (rijtjes)woning heeft ingegooid/verbroken met een of meer ste(e)nen, en/of
- (vervolgens) (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) door het gat in voornoemde ruit heeft gegooid/gegoten/gesprenkeld en/of
-(vervolgens) een brandend voorwerp, althans vuur, door het ontstane gat in de voorruit heeft gebracht/gedaan en/of (aldus) (op voornoemde wijze), voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning heeft aangestoken, althans open vuur in aanraking heeft gebracht met voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of het huisraad van voornoemde woning,
ten gevolge waarvan brand is ontstaan en/of voornoemde woning (deels) is afgebrand/ uitgebrand en/of ten gevolge waarvan er in die woning (vervolgens) een explosie is ontstaan, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] op of omstreeks 11 november 2017 te Almelo, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] en/of zijn/hun mededader(s) voorgenomen misdrijf om opzettelijk en (al dan niet) met voorbedachten rade [slachtoffer feit 5 en feit 6] van het leven te beroven, althans opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, terwijl die [slachtoffer feit 5 en feit 6] zich in haar woning (gelegen aan de [Palestrinastraat] ) bevond (en/of lag te slapen op de bovenverdieping),
- zich met (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) naar voornoemde woning heeft/hebben begeven en/of
- de ruit van de woonkamer (op de begane grond) van voornoemde (rijtjes)woning heeft/hebben ingegooid/verbroken met een of meer ste(e)nen, en/of
- (vervolgens) (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) door het gat in voornoemde ruit heeft/hebben gegooid/gegoten/gesprenkeld en/of
- (vervolgens) een brandend voorwerp, althans vuur, door het ontstane gat in de voorruit heeft/
hebben gebracht/gedaan en/of (aldus) (op voornoemde wijze), voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning heeft/hebben aangestoken, althans open vuur in aanraking heeft/hebben gebracht met voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of het huisraad van voornoemde woning,
ten gevolge waarvan brand is ontstaan en/of voornoemde woning (deels) is afgebrand/ uitgebrand en/of ten gevolge waarvan er in die woning (vervolgens) een explosie is ontstaan, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode van 23 september 2017 tot en met 11 november 2017 te Almelo, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of diens mededader(s) de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/de brandstichting aan de woning en/of
- voornoemde woning aan te duiden en/of de adresgegevens te verstrekken en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of diens mededader(s) voor het plegen van voornoemd feit (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen;
6.hij op of omstreeks 11 november 2017 te Almelo, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk brand heeft gesticht en/of een ontploffing teweeg heeft gebracht in een (rijtjes)woning (gelegen aan de [Palestrinastraat] ), door
- zich met (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) naar voornoemde woning te begeven en/of
- de ruit van de woonkamer (op de begane grond) van voornoemde (rijtjes)woning in te gooien/te verbreken met een of meer ste(e)nen, en/of
- (vervolgens) (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) door het gat in voornoemde ruit te gooien/gieten/sprenkelen en/of
- (vervolgens) een brandend voorwerp, althans vuur, door het ontstane gat in de voorruit te brengen en/of (aldus) (op voornoemde wijze), voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning aan te steken, althans open vuur in aanraking te brengen met voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of het huisraad van voornoemde woning,
ten gevolge waarvan brand is ontstaan en/of voornoemde woning (deels) is afgebrand/ uitgebrand en/of ten gevolge waarvan (vervolgens) een explosie teweeg is gebracht, en daarvan aldus gemeen gevaar voor
- die woning en/of (een) aangrenzende woning(en) en/of voor de in die woning en/of in die aangrenzende woning(en) aanwezige goederen, in elk geval gemeen gevaar voor goederen en/of
- levensgevaar voor [slachtoffer feit 5 en feit 6] (bewoonster [Palestrinastraat] ) en/of voor in (een) aangrenzende woning(en) aanwezige persoon/personen, in elk geval levensgevaar voor een ander of anderen, en/of
- gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor die [slachtoffer feit 5 en feit 6] en/of voor de in die aangrenzende woning(en) aanwezige persoon/personen, in elk geval gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander of anderen te duchten was;
of
[verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of [verdachte 3 in samenhangende strafzaak] op of omstreeks 11 november 2017 te Almelo, in elk geval in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk brand heeft/hebben gesticht en/of een ontploffing teweeg heeft/hebben gebracht in een (rijtjes)woning (gelegen aan de [Palestrinastraat] ), door
- zich met (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) naar voornoemde woning te begeven en/of
- de ruit van de woonkamer (op de begane grond) van voornoemde (rijtjes)woning in te gegooien/te verbreken met een of meer ste(e)nen, en/of
- (vervolgens) (een jerrycan met een mengsel van) wasbenzine en/of terpentine en/of brandpasta, althans (een) (zeer) licht ontvlambare (vloei)stof(fen) door het gat in voornoemde ruit te gooien/gieten/sprenkelen en/of
- (vervolgens) een brandend voorwerp, althans vuur, door het ontstane gat in de voorruit te brengen en/of (aldus) (op voornoemde wijze), voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of de huisraad van voornoemde woning aan te steken, althans open vuur in aanraking te brengen met voornoemd(e) middel(en) en/of vloeistof(fen) en/of het huisraad van voornoemde woning,
ten gevolge waarvan brand is ontstaan en/of voornoemde woning (deels) is afgebrand/ uitgebrand en/of ten gevolge waarvan (vervolgens) een explosie teweeg is gebracht, en daarvan aldus gemeen gevaar voor
- die woning en/of (een) aangrenzende woning(en) en/of voor de in die woning en/of in die aangrenzende woning(en) aanwezige goederen, in elk geval gemeen gevaar voor goederen en/of
- levensgevaar voor [slachtoffer feit 5 en feit 6] (bewoonster [Palestrinastraat] ) en/of voor in (een) aangrenzende woning(en) aanwezige persoon/personen, in elk geval levensgevaar voor een ander of anderen, en/of
- gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor die [slachtoffer feit 5 en feit 6] en/of voor de in die aangrenzende woning(en) aanwezige persoon/personen, in elk geval gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander of anderen te duchten was,
welk feit verdachte in of omstreeks de pleegperiode 23 van september 2017 tot en met 11 november 2017 te Almelo, in ieder geval in Nederland en/of in Duitsland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, opzettelijk heeft uitgelokt door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, te weten door:
- die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of diens mededader(s) de opdracht te geven tot het plegen van een aanslag/de brandstichting aan de woning en/of
- voornoemde woning aan te duiden en/of de adresgegevens te verstrekken en/of
- al dan niet door tussenkomst van (een) derde(n) die [verdachte 2 in samenhangende strafzaak] en/of diens mededader(s) voor het plegen van voornoemd feit (meermalen) een (groot) geldbedrag te betalen en/of een betaling in het vooruitzicht te stellen.
Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd.
De verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.
Het hof acht niet bewezen hetgeen [verdachte] meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard, zodat hij daarvan zal worden vrijgesproken.
Strafbaarheid van het bewezenverklaarde
Het onder 1 subsidiair bewezenverklaarde levert op:
door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, opzettelijk uitlokken van medeplegen van zware mishandeling.
Het onder 2 primair bewezenverklaarde levert op:
medeplegen van poging tot moord.
Het onder 5 en 6 bewezenverklaarde levert op:
Eendaadse samenloop van:
door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, opzettelijk uitlokken van: medeplegen van poging tot moord,
met
door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging en/of misleiding en/of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, opzettelijk uitlokken van: medeplegen van opzettelijk brand stichten, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen en levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te duchten is.
Strafbaarheid van de verdachte
Verdachte is strafbaar aangezien geen omstandigheid is gebleken of aannemelijk geworden die hem niet strafbaar zou doen zijn.
Oplegging van straf
De rechtbank heeft [verdachte] voor het in eerste aanleg bewezenverklaarde veroordeeld tot een gevangenisstraf van 26 jaren en 8 maanden.
De advocaat-generaal heeft gevorderd dat [verdachte] zal worden veroordeeld tot dezelfde straf als door de rechtbank werd opgelegd.
Het hof heeft de op te leggen straf en maatregel bepaald op grond van de ernst van de feiten en de omstandigheden waaronder deze zijn begaan en heeft daarbij gelet op de persoon van de verdachte. Het hof heeft in het bijzonder het volgende in beschouwing genomen.
Verdachte heeft zich in een tijdbestek van negen maanden schuldig gemaakt aan een aantal zeer ernstige geweldsmisdrijven.
Die feiten laten zich juridisch verschillend kwalificeren maar hebben hun nietsontziende karakter als gemeenschappelijke noemer.
Drie volstrekte buitenstaanders zijn het slachtoffer geworden van verdachtes ongeremde agressie en zijn met geweld geconfronteerd op een manier die hen naar verwachting in psychische en fysieke zin nog lang zal partenspelen.
Die agressie heeft zich zowel op het persoonlijke vlak gemanifesteerd, zie de feiten 1 en 2, als op het zakelijke vlak, getuige de feiten 5 en 6.
Een volslagen onbekende van verdachte die enkele weken tevoren een kapperszaak had overgenomen van het eigenlijke doelwit van deze aanslag, is bespoten met een brandbare vloeistof en vervolgens in zijn zaak in bijzijn van klanten levend in brand gestoken.
Een ander persoon, de broer van het oorspronkelijke doelwit van de hiervoor genoemde aanslag, is maandenlang gevolgd en uiteindelijk ’s avonds laat na een achtervolging door een gemaskerde man van dichtbij in zijn auto beschoten.
Tenslotte is het huis van de moeder van bekenden van verdachte in zijn opdracht in brand gestoken, waardoor deze nietsvermoedende vrouw in het holst van de nacht haar brandende huis heeft moeten ontvluchten.
Het is niet aan verdachte te danken dat er bij al deze feiten geen zwaarder gewonden of zelfs doden zijn gevallen.
Deze feiten hebben behalve op de slachtoffers ook indruk gemaakt op de samenleving als geheel, zowel in Nederland als in het Duitse grensgebied.
Inwoners werden immers maandenlang geconfronteerd met aanhoudend en onbegrepen geweld.
Het heeft forse inzet van de opsporingsdiensten gevergd om zicht te krijgen op degenen die daarvoor verantwoordelijk waren en om die personen vervolgens te kunnen aanhouden.
Verdachte heeft een aanzienlijk deel van dat geweld vanuit zijn cel in Duitsland aangestuurd, waar hij langdurig gedetineerd zat op (verdenking van) handelen in strijd met de Opiumwet.
In die cel heeft hij, tegen de regels, de beschikking gehad over mobiele telefoons, regelmatig ook meer telefoons tegelijkertijd, ook nadat eerdere telefoons bij celcontroles in beslag waren genomen, waarmee hij onder andere via Ironchat voortdurend communiceerde met zijn medeverdachte [medeverdachte] en met andere personen uit zijn entourage.
Via die communicatie gaf hij (mede) richting aan (de uitvoering van) de bewezen geachte feiten.
Verdachte heeft, zoals hiervoor is besproken, slechts beperkt verantwoordelijkheid voor zijn handelen genomen.
Hij heeft anderen een hoofdrol in al deze feiten toegeschreven of verklaard dat zijn opdrachten verkeerd zijn geïnterpreteerd of uitgevoerd.
Het hof heeft verdachtes aanzienlijke strafblad in aanmerking genomen, waaronder ook een veroordeling in Duitsland voor de hiervoor genoemde drugsfeiten.
Verdachte zit in dat verband doorlopend gedetineerd, sinds 30 april 2015 in Duitsland en vanaf 9 december 2020 in Nederland voor de onderhavige zaak.
Op zijn strafblad prijken ook veroordelingen wegens geweldsfeiten, zij het van langer geleden.
Namens verdachte is door zijn raadsman aandacht gevraagd voor strafmatigende factoren.
Het hof oordeelt daarover als volgt.
Het hof zal niet op de voet van of analoog aan artikel 63 van het Wetboek van Strafrecht rekening houden met het Duitse veroordeling wegens overtreding van de Opiumwet van 12 juni 2016.
Het hof zal die veroordeling tot 2740 dagen gevangenisstraf, grofweg zeveneneenhalf jaar, gezien het bepaalde in artikel 3 Kaderbesluit 2008/675/JBZ, zoals uitgelegd in het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie, van 12 januari 2023 (ECLI:EU:C:2023:5) wel in aanmerking nemen bij het bepalen van de hoogte van de op te leggen straf.
Het hof houdt in de zin van artikel 63 van het Wetboek van Strafrecht in strafmatigend opzicht rekening met de door dit hof onder parketnummer 21-001241-14 op 10 mei 2019 opgelegde gevangenisstraf van 144 dagen.
Het hof heeft zich er voorts op de voet van artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden rekenschap van gegeven dat de redelijke termijn waarbinnen de berechting moet plaatsvinden zowel in eerste aanleg als in hoger beroep is overschreden, respectievelijk met tien en met zes maanden.
Het hof acht die overschrijding echter niet in strafmatigende zin van betekenis, gelet op de complexiteit van de zaak en het op verzoek van de verdediging nader verrichte onderzoek in de hoger beroeps fase.
Het hof acht de in de loop van deze zaak gewijzigde regeling ten aanzien van de voorlopige invrijheidsstelling niet van invloed op de strafoplegging.
Het hof houdt er wel rekening mee dat verdachte in Nederland gedetineerd zit op een Afdeling Intensief Toezicht, een detentieregime voor hoogrisico gedetineerden. Dat brengt mee dat hij onderwerp is van intensieve toezichtmaatregelen en binnen detentie slechts beperkt vrijheden geniet.
Zoals het hof ter zitting heeft kunnen vernemen en ervaren, maakt dat het ondergaan van detentie zwaarder dan het onder standaard condities al is.
Indien het hiervoor genoemde artikel 63 van het Wetboek van Strafrecht niet van toepassing zou zijn geweest, als verdachte niet in Duitsland een langdurige gevangenisstraf zou zijn opgelegd en als verdachte in Nederland in een normaal detentieregime vast zou zitten, dan zou het hof voor de bewezen geachte feiten een gevangenisstraf van 22 jaar hebben opgelegd.
Gelet echter op deze factoren, zal het hof de op te leggen gevangenisstraf matigen tot twintig jaar, met aftrek van de tijd die verdachte in het kader van deze strafzaak reeds in voorlopige hechtenis heeft doorgebracht.
Tenuitvoerlegging van de op te leggen gevangenisstraf zal volledig plaatsvinden binnen de penitentiaire inrichting, tot het moment dat de verdachte in aanmerking komt voor deelname aan een penitentiair programma, als bedoeld in artikel 4 Penitentiaire beginselenwet, dan wel de regeling van voorwaardelijke invrijheidstelling, als bedoeld in artikel 6:2:10 Wetboek van Strafvordering, aan de orde is.
Vordering van de benadeelde partij [slachtoffer feit 1]
De benadeelde partij heeft zich in eerste aanleg in het strafproces gevoegd met een vordering tot schadevergoeding ter hoogte van € 30.000,00. De vordering is door de rechtbank toegewezen.
Uit het onderzoek ter terechtzitting is het hof voldoende gebleken dat de benadeelde partij als gevolg van het onder 1 subsidiair bewezenverklaarde handelen van verdachte rechtstreeks schade heeft geleden tot na te melden bedrag. Verdachte is op grond van artikel 6:106 aanhef en onder b van het Burgerlijk Wetboek tot vergoeding van die schade gehouden zodat de vordering tot dat bedrag zal worden toegewezen.
Om te bevorderen dat de schade door verdachte wordt vergoed, zal het hof de maatregel van artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht opleggen op de hierna te noemen wijze.
Vordering van de benadeelde partij [slachtoffer feit 2]
De benadeelde partij heeft zich in eerste aanleg in het strafproces gevoegd met een vordering tot schadevergoeding. Deze bedraagt € 66.281,24. De vordering is door de rechtbank toegewezen tot een bedrag van € 33.292,44.
De benadeelde partij heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van de oorspronkelijke vordering.
Het hof begrijpt deze vordering aldus, dat deze bestaat uit de volgende posten:
immateriële schadevergoeding € 30.000,00
daggeldvergoeding ziekenhuis/lening herinrichting € 3.292,44
verlies verdiencapaciteit 1/6/17 – 1/6/19 € 32.988,80
Uit het onderzoek ter terechtzitting is het hof voldoende gebleken dat de benadeelde partij als gevolg van het onder 2 primair bewezenverklaarde handelen van verdachte rechtstreeks schade heeft geleden tot na te melden bedrag.
Ten aanzien van de posten 1 en 2
Naar het oordeel van het hof is de gevorderde daggeldvergoeding wegens verblijf in het ziekenhuis voldoende aannemelijk. Dat geldt ook voor de lening voor woninginrichting, gelet op de abrupte wijze waarop de benadeelde als gevolg van het strafbare feit zijn huis heeft moeten verlaten. Verdachte is op grond van artikel 6:96 van het Burgerlijk Wetboek tot vergoeding van die schade gehouden, zodat de vordering in zoverre tot dat bedrag zal worden toegewezen.
Ten aanzien van het gevorderde smartengeld is de rechtbank van oordeel dat de verdachte en zijn mededaders een zeer ernstige inbreuk hebben gemaakt op de lichamelijke integriteit van [slachtoffer feit 2] . Het is voor het hof evident dat [slachtoffer feit 2] niet alleen forse lichamelijke schade is toegebracht, maar dat hij ook op buitengewone wijze is aangetast in zijn veiligheidsgevoel. Op grond hiervan komt het hof tot de conclusie dat een smartengeldvergoeding van
€ 30.000,00 op zijn plaats is.
Het hof heeft hierbij rekening gehouden met bedragen die Nederlandse rechters in vergelijkbare gevallen opleggen. Verdachte is op grond van artikel 6:106 aanhef en onder b van het Burgerlijk Wetboek tot vergoeding van die schade gehouden, zodat de vordering in zoverre tot dat bedrag zal worden toegewezen.
Ten aanzien van post 3
Aangaande het verlies van verdiencapaciteit is gesteld dat de benadeelde partij per 1 juni 2017 zijn Duitse ziektewetuitkering heeft verloren. Gelet op zijn netto uurloon van € 7,93 (in loondienst bij [bedrijf] ) moet de benadeelde partij voor de periode van 1 juni 2017 tot 1 juni 2019 voor - zo leest het hof in het gestelde - zijn gederfde inkomsten gecompenseerd worden.
Hierover overweegt het hof - met de rechtbank - als volgt.
Ten tijde van het strafbare feit genoot [slachtoffer feit 2] als werknemer van een Duitse onderneming een Duitse ziektewetuitkering. Uit de overgelegde Duitse stukken kan het hof niet afleiden wat de aard en mate van zijn initiële arbeidsongeschiktheid was. Niet blijkt waarom [slachtoffer feit 2] als werknemer van een Duits bedrijf deze uitkering verloor toen hij zijn woning moest verlaten, zoals in de vordering is gesteld. Voorts wordt in de Duitse stukken melding gemaakt van ‘Arbeitslosengeld’. Of deze uitkering is toegekend is, bij gebrek aan vertaling en toelichting, niet duidelijk. Wel leidt het hof hieruit af dat het dienstverband met [bedrijf] kennelijk in juli 2017 niet langer bestond.
Uit de stukken blijkt niet waarom [slachtoffer feit 2] pas in augustus 2018 voor een (Nederlandse)
bijstandsuitkering in aanmerking kwam. Bovendien is niet onderbouwd waarom [slachtoffer feit 2] , na
toekenning van deze uitkering, nog steeds tot hetzelfde nettobedrag als voor 1 augustus 2018 inkomsten derft.
Kortom, de onder de post verlies verdiencapaciteit opgevoerde schade is onvoldoende komen vast te staan. Het in de gelegenheid stellen van de benadeelde partij om deze schadepost alsnog nader te onderbouwen, leidt tot een onevenredige belasting van de strafrechtelijke procedure, zodat het hof de benadeelde partij die gelegenheid niet zal bieden. Gelet op het gebrek aan onderbouwing van zowel de gestelde gederfde inkomsten als het causaal verband met het strafbare feit zal de rechtbank de benadeelde ten aanzien van de gevorderde kosten voor verlies van verdiencapaciteit niet-ontvankelijk verklaren.
Desgewenst kan de benadeelde dit deel van de vordering bij de burgerlijke rechter aanbrengen.
Om te bevorderen dat de schade door verdachte wordt vergoed, zal het hof de maatregel van artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht opleggen op de hierna te noemen wijze.
Toepasselijke wettelijke voorschriften
Het hof heeft gelet op de artikelen 36f, 45, 47, 57, 63, 157, 287, 289 en 302 van het Wetboek van Strafrecht.
Deze voorschriften zijn toegepast, zoals zij golden ten tijde van het bewezenverklaarde.