Rechtspraak Gerechtshof Arnhem 23-11-2012

ECLI:NL:GHARN:2012:BY5404

Strafrecht

Sector strafrecht

Parketnummer: 24-001765-09

Uitspraak d.d.: 23 november 2012

TEGENSPRAAK

Promis

Verkort arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken

gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Zwolle-Lelystad van 7 juli 2009 in de strafzaak tegen

[verdachte] BV,

gevestigd te [plaats], [adres]

Het hoger beroep

De verdachte en de officier van justitie hebben tegen het hiervoor genoemde vonnis hoger beroep ingesteld.

Onderzoek van de zaak

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzittingen van het hof van 18 april 2012, 31 juli 2012 en 9 november 2012 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422 van het Wetboek van Strafvordering, het onderzoek op de terechtzitting in eerste aanleg.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal, strekkende tot veroordeling van een geldboete van € 100.000. Deze vordering is na voorlezing aan het hof overgelegd. Het hof heeft voorts kennisgenomen van hetgeen door verdachte en haar raadslieden, mr. drs. S.R. van Breukelen en mr N.A.A. Evers, naar voren is gebracht.

Ontvankelijkheid van het openbaar ministerie.

De raadslieden van verdachte hebben, kort en zakelijk weergegeven, aangevoerd dat de officier van justitie niet-ontvankelijk verklaard dient te worden, om de volgende redenen, te weten:

Ten aanzien van alle feiten

a. Het openbaar ministerie heeft het hof en de verdediging misleid door te doen alsof het onderzoek naar de handel van drugs onder de naam Nagel-onderzoek naar de handel in drugs en het onderhavige Kalium-onderzoek naar het witwassen van de gelden voortvloeiende uit de handel van drugs van het Nagel-onderzoek twee op zichzelf staande onderzoeken waren. Uit de verklaringen van de betrokken opsporingsambtenaren blijkt dat er al verdenkingen waren tegen verdachte alvorens het Kalium-onderzoek werd gestart. De zaken zijn anders voorgesteld dan het was. Ondanks diverse verzoeken hiertoe heeft de verdediging geen inzage gehad in het Nagel-dossier. Hierdoor is er sprake van een ernstige inbreuk op beginselen van een behoorlijke procesorde.

Ten aanzien van de feiten 1 en 2

b. Door het openbaar ministerie is gehandeld in strijd met artikel 12 van de Wet Melding ongebruikelijke transacties (hierna: Wet MOT);

Ten aanzien van feiten 3 en 4

c. [verdachte] wordt vervolgd voor de MOT-meldingen zonder dat zij ooit een waarschuwing, laat staan een bestuursrechtelijke sanctie heeft gehad van de toezichthouder.

Het hof overweegt hieromtrent het volgende.

Ad a.

De stelling van de verdediging dat het openbaar ministerie het hof en de verdediging heeft misleid, mist feitelijke grondslag. De advocaat-generaal heeft aangegeven dat er sprake was van twee onderzoeken waarbij het ene onderzoek voortvloeide uit het andere onderzoek. Met toepassing van de artikelen 126cc en 126 dd van het Wetboek van Strafvordering is de informatie uit het Nagel-onderzoek ingebracht in het Kalium-onderzoek door middel van het overdrachtsproces-verbaal AH 021. Van enige misleiding om iets te verhullen is het hof niet gebleken. Ook uit de nadien bij de rechter-commissaris afgelegde verklaringen van gehoorde verbalisanten blijkt niets dat het hof reden geeft tot twijfel aan hetgeen door de verbalisanten is gerelateerd in het overdrachtsproces-verbaal. Het verweer wordt verworpen.

ad b.

Door de verdediging is betoogd dat het openbaar ministerie handelt in strijd met artikel 12 van de Wet MOT. De verdediging stelt hiertoe dat de in de tenlastelegging genoemde transacties zijn gemeld conform artikel 9 van de Wet MOT en dat derhalve gelet op artikel 12 van de Wet MOT deze meldingen niet kunnen dienen als grondslag voor of ten behoeve van een opsporingsonderzoek of een vervolging wegens verdenking van, of als bewijs ter zake van een telastelegging wegens witwassen.

Het hof verwerpt dit verweer.

Aan het pleidooi van de raadslieden lijkt de opvatting ten grondslag te liggen dat al door het enkele melden van een transactie, ongeacht de wijze waarop is gemeld, aan de meldplicht van de Wet MOT zou zijn voldaan en dat strafvervolging ter zake van gemelde wisseltransacties derhalve niet zou zijn toegelaten.

De vervolgingsuitsluitingsgrond is alleen van toepassing op situaties waarin transacties op de juiste wijze zijn gemeld. Nu door verdachte deze meldingen, zoals hierna bewezen wordt verklaard, in strijd met de waarheid zijn opgemaakt is de vervolgingsuitsluitingsgrond van art. 12 Wet MOT niet van toepassing.

Ad c.

Het hof passeert dit verweer nu het feitelijke onderbouwing mist. Van de verdediging mag worden verwachte dat bij een verweer op een zo ingrijpende sanctie als het niet-ontvankelijk verklaren van het openbaar ministerie in de vervolging aangeeft welke norm is geschonden, waaruit de ernst van het verzuim bestaat en aangeeft wat het nadeel is dat daardoor voor verdachte is veroorzaakt. Door de verdediging is op geen enkele wijze invulling aan deze in de jurisprudentie ontwikkelde criteria gegeven.

Voor zover de verdediging heeft willen betogen dat de aan verdachte tenlastegelegde feiten bestuursrechtelijk gehandhaafd hadden moeten worden, volgt het hof de verdediging niet in dit verweer. Bestuursrechtelijke handhaving is beoogd om de minder zware overtredingen bestuursrechtelijk af te doen. Bij zware, ingrijpende of de rechtsorde schokkende overtredingen blijft de mogelijkheid bestaan om de zaak strafrechtelijk af te doen.

Daar waar het in de onderhavige zaken gaat om het opzettelijk valselijk melden van geldwisseltransacties heeft het openbaar ministerie begrijpelijkerwijs er voor kunnen kiezen om deze zaken strafrechtelijk af te doen.

Het voorgaande leidt het hof tot het oordeel dat geen sprake is geweest van ernstige inbreuken op beginselen van een behoorlijke procesorde, waardoor doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekort gedaan. De door de verdediging aangevoerde elementen kunnen naar het oordeel van het hof noch zelfstandig, noch tezamen en in onderlinge samenhang leiden tot niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie.

Het vonnis waarvan beroep

Het hof zal het vonnis waarvan beroep vernietigen omdat het tot een andere bewijsbeslissing komt en daarom opnieuw rechtdoen.

De tenlastelegging

Aan verdachte is -na wijziging van de tenlastelegging ter terechtzitting in eerste aanleg- tenlastegelegd dat:

zij op één of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 januari 2005 tot en met 9 mei 2006, in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer andere(n), althans alleen, van het plegen van witwassen een gewoonte heeft gemaakt, immers heeft/hebben verdachte en/of één of meer van haar medeverdachten grote geldbedragen, te weten onder meer

- op 19 september 2005, 17.030 Britse ponden, 61.450 Noord-Ierse ponden en 11.300 Schotse ponden (Wissel A, transactienummer ZE 2620)

en/of

- op 18 oktober 2005, 166.005 Britse ponden (transactienummer U2-11135, wissel B)

en/of

- op 7 november 2005, 23.970 Britse ponden en 75.468 Schotse ponden en 2005 Noord-Ierse ponden (transactienummer ZE2721, wissel C)

en/of

- op 3 april 2006, 50.195 Britse ponden en 4.710 Schotse ponden en 210,- Noord Ierse ponden (transactienummer ZE 2864, wissel D)

verworven en/of voorhanden gehad en/of overgedragen en/of omgezet en/of van die geldbedragen gebruik gemaakt, terwijl zij wist dat die geldbedragen - onmiddellijk of middellijk - afkomstig waren uit misdrijf;

1 subsidiair:

- op 19 september 2005, 17.030 Britse ponden, 61.450 Noord-Ierse ponden en 11.300 Schotse ponden (Wissel A, transactienummer ZE 2620)

en/of

- op 18 oktober 2005, 166.005 Britse ponden (transactienummer U2-11135, wissel B)

en/of

- op 7 november 2005, 23.970 Britse ponden en 75.468 Schotse ponden en 2005 Noord-Ierse ponden (transactienummer ZE 2721, wissel C)

en/of

- op 3 april 2006, 50.195 Britse ponden en 4.710 Schotse ponden en 210,- Noord Ierse ponden (transactienummer ZE 2864, wissel D)

heeft verworven en/of voorhanden gehad en/of overgedragen en/of omgezet en/of van deze geldbedragen gebruik heeft gemaakt, terwijl zij wist of redelijkerwijs moest vermoeden dat die geldbedragen - onmiddellijk of middellijk - afkomstig waren uit misdrijf;

2 primair:

zij op één of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 januari 2005 tot en met 9 mei 2006, in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met één of meer andere(n), althans alleen, van het plegen van witwassen een gewoonte heeft gemaakt, immers heeft/hebben verdachte en/of één of meer van haar medeverdachte(n) grote geldbedragen, te weten onder meer

- op 21 maart 2006, 47.220,- Britse ponden en 1.560 Schotse ponden (transactienummer U2 11895, wissel F)

en/of

- op 30 maart 2006, 45.000,- Schotse ponden (transactienummer ZE 2859, wissel F)

en/of

- op 3 april 2006 119.960,- Schotse ponden (transactienummer ZE 2866, wissel F)

en/of

- op 4 april 2006, 60.000 Schotse ponden (transactienummer U2 22969, wissel F)

en/of

- op 6 april 2006, 7.760 Britse ponden en 51.240 Schotse ponden (transactienummer ZE 2868, wissel F)

en/of

- op 11 april 2006, 60.000,- Schotse ponden (transactienummer U2 12003, wissel F)

en/of

- op 13 april 2006, 7.300,- Britse ponden, en 72.710,- Schotse ponden (transactienummer ZE 2876, wissel F)

2 subsidiair:

- op 21 maart 2006, 47.220,- Britse ponden en 1.560 Schotse ponden (transactienummer U2 11895, wissel F)

en/of

- op 30 maart 2006, 45.000,- Schotse ponden (transactienummer ZE 2859, wissel F)

en/of

- op 3 april 2006 119.960,- Schotse ponden (transactienummer ZE 2866, wissel F)

en/of

-op 4 april 2006, 60.000 Schotse ponden (transactienummer U2 22969, wissel F)

en/of

- op 6 april 2006, 7.760 Britse ponden en 51.240 Schotse ponden (transactienummer ZE 2868, wissel F)

en/of

- op 11 april 2006, 60.000,- Schotse ponden (transactienummer U2 12003, wissel F)

en/of

- op 13 april 2006, 7.300,- Britse ponden, en 72.710,- Schotse ponden (transactienummer ZE 2876, wissel F)

heeft/hebben verworven en/of voorhanden gehad en/of overgedragen en/of omgezet en/of van die geldbedragen gebruik heeft/hebben gemaakt, terwijl zij wist of redelijkerwijs moest vermoeden dat die geldbedragen - onmiddellijk of middellijk - afkomstig waren uit misdrijf.

1. een (digitale) MOT-melding (aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) d.d. 19 september 2005 (transactienummer ZE 2620) en/of

2. een transactieformulier van [verdachte] d.d. 19 september 2005 en/of

3. een (digitale) MOT-melding (aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) d.d. 18 oktober 2005 (transactienummer U2-11135) en/of

4. een transactieformulier van [verdachte] d.d. 18 oktober 2005 en/of 5. een (digitale) MOT-melding (aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) d.d. 7 november 2005 (transactienummer ZE 2721) en/of

6. een transactieformulier van [verdachte] d.d. 7 november 2005 en/of 7. een (digitale) MOT-melding (aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) d.d. 3 april 2006 (transactienummer ZE 2620) –

(elk) zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen - valselijk heeft opgemaakt of vervalst, immers heeft/hebben verdachte en/of haar medeverdachte(n) (telkens) genoemde MOT-melding(en) valselijk aangemaakt op naam van [betrokkene 1], en/of (telkens) op genoemde transactieformulier(en) valselijk vermeld dat [betrokkene 1] de cliënt was,

zulks telkens met het oogmerk om die/dat geschrift(en) als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken;

en/of

terwijl verdachte en/of haar medeverdachte(n) een beroeps- of bedrijfmatige dienst verleende(n), telkens opzettelijk verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transactie(s) niet heeft gemeld en/of niet alle gegevens van (een) verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transactie(s) juist en/of volledig heeft gemeld,

immers heef/hebben verdachte en/of haar medeverdachte(n) op de MOT-melding van

1. - 19 september 2005 (transactienummer ZE 2620) en

2. - 18 oktober 2005 (transactienummer U2-11135) en

3. - 7 november 2005 (transactienummer ZE 2721) en

4. - 3 april 2006 (transactienummer ZE 2864);

telkens,

* niet de (juiste) identiteit van de cliënt gemeld en/of

* de omstandigheden niet gemeld op grond waarvan de transactie als ongebruikelijk wordt aangemerkt, zoals genoemd in artikel 8 van de Wet Ongebruikelijke Transacties en genoemd in bijlage A van de indicatorenlijst geldend vanaf 1 juni 2003 en/of de indicatoren! pst behorende bij de Wet MOT met ingang van 1 november 2005

immers heeft/hebben verdachte en/of haar medeverdachte(n) niet gemeld:

- dat de transactie a-typisch is voor cliënt en/of

- dat de cliënt handelt als stroman en/of

- dat er geen verklaarbaar legaal doel of geen zichtbare relatie is met (bedrijft)activiteiten en/of

- dat cliënt ongeteld aanlevert, zonder dat dit in relatie staat tot de (bedrijft)activiteiten en/of - dat het bedrag niet wordt gestort op eigen rekening of rekening werkgever en/of

- dat de transactie aanleiding is om te veronderstellen dat ze verband kunnen houden met witwassen;

zij op één of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 januari 2005 tot en met 9 mei 2006, in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met één of meer andere(n), meermalen, althans eenmaal, terwijl verdachte en/of haar medeverdachte(n) een beroeps- of bedrijfmatige dienst verleende(n), telkens opzettelijk (een) verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transactie(s) niet heeft gemeld en/of niet alle gegevens van (een) verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transactie(s) juist en/of volledig heeft gemeld, immers heeft/hebben verdachte en/of haar medeverdachte(n) op de MOT-melding van

1. - 21 maart 2006 (transactienummer U2 11895) en/of

2. - 30 maart 2006 (transactienummer ZE 2859) en/of

3. - 3 april 2006 (transactienummer ZE 2866) en/of

4. - 4 april 2006 (transactienummer U2 11969) en/of

5. - 6 april 2006 (transactienummer ZE 2868) en/of

6. - 11 april 2006 (transactienummer U2 12003) en/of

7. - 13 april 2006 (transactienummer ZE 2876 ),

(telkens), • de omstandigheden niet gemeld op grond waarvan de transactie als ongebruikelijk wordt aangemerkt, zoals genoemd in artikel 8 van de Wet Ongebruikelijke Transacties en genoemd in bijlage A van de indicatorenlijst geldend vanaf 1 juni 2003 en/of de indicatorenlijst behorende bij de Wet MOT met ingang van 1 november 2005

immers heeft/hebben verdachte en/of haar medeverdachte(n) niet gemeld:

- dat de transactie a-typisch is voor cliënt en/of

- dat cliënt wordt vergezeld of gecontroleerd en/of

- dat de cliënt handelt als stroman en/of

- dat er geen verklaarbaar legaal doel of geen zichtbare relatie is met (bedrijfs)activiteiten en/of

- dat cliënt ongeteld aanlevert, zonder dat dit in relatie staat tot de (bedrijfs)activiteiten en/of - dat het bedrag niet wordt gestort op eigen rekening of rekening werkgever en/of - dat de transactie aanleiding is om te veronderstellen dat ze verband kunnen houden met witwassen.

zij in of omstreeks de periode van 1 januari 2004 tot en met 9 mei 2006 in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, heeft deelgenomen aan een organisatie, die gevormd werd door verdachte en/of de natuurlijke personen [betrokkene 2] en/of [betrokkene 3] en/of [betrokkene 4] en/of [betrokkene 1] en/of [betrokkene 5] en/of [betrokkene 6] en/of [betrokkene 7] en/of één of meer andere rechtspersonen en/of natuurlijke personen, welke organisatie tot oogmerk had het plegen van misdrijven, namelijk valsheid in geschrifte en/of overtreding van de Wet Melding ongebruikelijke transacties en/of witwassen;

Overweging met betrekking tot het bewijs

Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het haar onder 1 primair,

2 primair, 3, 4 en 5 tenlastegelegde heeft begaan. Het hof is van oordeel dat het door verdachte gevoerde verweer strekkende tot vrijspraak van het tenlastegelegde wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals deze later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van de inhoud van die bewijsmiddelen te twijfelen en overweegt hiertoe in het bijzonder het volgende.

Ten aanzien van feit 1 en 2

Ten aanzien van het bestanddeel "afkomstig uit enig misdrijf'

De verdediging heeft, kort en zakelijk weergegeven, betoogd dat, gelet op de tekst van de wet en de wetsgeschiedenis, bewezen dient te worden dat de betreffende gewisselde gelden van enig misdrijf afkomstig waren. Bij de bewijsvoering kan niet worden volstaan met verwijzing naar aanwezige typologieën van witwassen. Dit bewijs en het bewijs dat verdachte daar weet van zou hebben gehad is, aldus de verdediging, niet aanwezig.

Het hof overweegt daaromtrent het volgende.

De Hoge Raad heeft een tweetal arresten (HR 28 september 2004, NJ 2007/278, en HR 27 september 2005, LJN AT 4094) gewezen waarin de Hoge Raad een oordeel geeft over het bewijs van het bestanddeel "afkomstig uit enig misdrijf" van artikel 420bis van het Wetboek van Strafrecht (Sr).

Uit deze arresten blijkt dat de Hoge Raad van oordeel is dat op grond van doel en strekking van art. 420bis Sr en mede in het licht van de geschiedenis van de totstandkoming van die bepaling moet worden aangenomen dat uit de bewijsmiddelen niet behoeft te kunnen worden afgeleid dat het desbetreffende voorwerp afkomstig is uit een nauwkeurig aangeduid misdrijf. Dit betekent dus dat uit de bewijsmiddelen niet behoeft te kunnen worden afgeleid door wie, wanneer en waar dit misdrijf concreet is begaan. Wel is voor een veroordeling ter zake van witwassen vereist dat vaststaat dat het voorwerp (in casu het gewisselde geld) afkomstig is uit enig misdrijf.

In de onderhavige zaak blijkt uit de bewijsmiddelen dat er sprake is van een aantal objectieve kenmerken die, naar de ervaring leert, duiden op het witwassen van opbrengsten van misdrijven, namelijk:

- [betrokkene 4] en de andere wisselaars (onder begeleiding van [betrokkene 7]) hadden geen legale economische verklaring voor de gewisselde valutasoorten en de frequentie van de wisselingen;

- het betrof grote hoeveelheden contant geld in diverse valuta (het is een feit van algemene bekendheid dat diverse vormen van criminaliteit gepaard gaan met grote hoeveelheden contant geld in diverse valuta);

- er werden grote bedragen in contanten vervoerd (een aanzienlijk veiligheidsrisico);

- het geld werd in kleine coupures omgewisseld naar grote coupures (het is een feit van algemene bekendheid dat de handel in verdovende middelen veel geld in kleine coupures oplevert);

- de wijze waarop het geld werd vervoerd of aangeboden (in een boodschappentas of sporttas);

- het feit dat de verdachte [betrokkene 4] - naar eigen zeggen - een beloning kreeg voor de uitgevoerde wisseltransacties;

- het feit dat diverse malen een wisseltransactie werd uitgevoerd op naam van [betrokkene 1], terwijl [betrokkene 1] niet bij de transactie betrokken en/of aanwezig was;

-het feit dat altijd cash aan [betrokkene 4] en de andere wisselaars (onder begeleiding van [betrokkene 7]) werd uitbetaald, terwijl andere klanten het geld giraal overgemaakt kregen door [verdachte];

- de identiteit van [betrokkene 7] als begeleider werd niet geregistreerd of aan de hand van een identiteitsbewijs vastgesteld.

Naar aanleiding van een afgeluisterd en opgenomen telefoongesprek tussen [betrokkene 3] (sinds 2005 bedrijfsleider bij [verdachte]) en [betrokkene 4] d.d. 16 december 2005 heeft [betrokkene 3], zakelijk weergegeven, onder meer, het volgende verklaard:

"Ik kan mij dit gesprek tussen mij en [betrokkene 4](opmerking hof: [betrokkene 4] heeft verklaard ook wel [betrokkene 4] te worden genoemd) wel herinneren.

Volgens mij ging dat gesprek over dat de mensen van De Nederlandse Bank met een legitimatiebewijs op de proppen kwamen, welke ze hadden aangetroffen in de map legitimatiebewijzen op het kantoor in Zeewolde. Dat betrof een legitimatiebewijs van [betrokkene 4]. Ik zag dat dit [betrokkene 4] was. Ik hoorde de naam [betrokkene 4] toen pas voor het eerst. Ik wilde telefonisch geen contact meer. Dit omdat ik het vermoeden had dat we afgeluisterd werden.

Ik realiseerde mij dat ik c. q. [verdachte] dan wel anderen – ik bedoel [naam], [naam] en [naam] (opmerking hof: medewerkers van [verdachte]) – fout bezig waren en dat ik zeker wist dat dit uit zou gaan komen. En met fout bedoel ik dan dat wij geld wisselden dat afkomstig was uit criminaliteit.

Na deze controle hebben er nog wel wisseltransacties plaatsgevonden op naam van [betrokkene 4] of [betrokkene 1]. (. .) De hoeveelheden valuta werden kleiner. Nu werden de aangeleverde hoeveelheden ongeveer 20.000 pond. De 20.000 pond werd opgedeeld in kleinere porties. Deze porties bedroegen ongeveer 7.000 à 8.000 pond. Je blijft dan onder de meldgrens voor het Motten. We gingen deze andere methode hanteren om de naam van [betrokkene 1] buiten de boeken te houden en geen MOT-melding te hoeven doen. (. .) [betrokkene 4] en ik hebben besloten om op die manier te gaan werken. "

De door [betrokkene 7] begeleide wisselaars hebben documenten overgelegd (02.02.04.43.003.004 en 02.03.04.43.007.004) die wat betreft vormgeving, opmaak en de daarop vermelde bedragen en/of hoeveelheden dermate ongebruikelijk waren dat deze documenten niet zonder verificatie als verklaring voor herkomst of bestemming van de te wisselen geldbedragen aanvaard hadden mogen worden. Verificatie zou aan het licht gebracht hebben dat deze nota's vals waren.

Gelet op het vorenstaande is het hof van oordeel dat het niet anders kan zijn dan dat de desbetreffende geldbedragen uit enig misdrijf afkomstig waren.

Ten aanzien van feit 3 en 4

Door de verdediging is betoogd dat deze feiten niet bewezen kunnen worden omdat het openbaar ministerie handelt in strijd met artikel 12 van de Wet MOT. De verdediging stelt hiertoe dat de in de tenlastelegging genoemde transacties zijn gemeld conform artikel 9 van de Wet MOT .

Het hof verwerpt dit verweer op de gronden als hiervoor onder ad b bij de overwegingen met betrekking tot de ontvankelijkheid van het openbaar ministerie is overwogen.

Ten aanzien van feit 5

Door de verdediging is betoogd dat feit 5 niet wettig en overtuigend bewezen kan worden aangezien er, kort samengevat, tussen verdachte en in de dagvaarding genoemde personen geen sprake was van een gestructureerd samenwerkingsverband.

De advocaat-generaal stelt zich op het standpunt dat het feit wettig en overtuigend bewezen kan worden.

Oordeel hof

Voor een veroordeling voor deelname aan een criminele organisatie als bedoeld in art. 140 Wetboek van Strafrecht, dient sprake te zijn van deelname aan een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven. Volgens de rechtspraak van de Hoge Raad dient onder een organisatie in de zin van artikel 140 Wetboek van Strafrecht te worden verstaan een samenwerkingsverband met een zekere duurzaamheid en structuur tussen de verdachte en tenminste één andere persoon.

Aan een samenwerkingsverband hoeven geen al te hoge eisen worden gesteld om te kunnen spreken van een 'organisatie'.

Voldoende is dat het samenwerkingsverband een zekere duurzaamheid en structuur bezit. Van die duurzaamheid en structuur kan al blijken als er gedurende een vaste periode door bepaalde personen volgens een vast patroon wordt samengewerkt. Niet is vereist dat er binnen het samenwerkingsverband gemeenschappelijke regels en gemeenschappelijke doelstellingen hebben bestaan, waaraan de leden van het samenwerkingsverband gebonden waren. Voor de duurzaamheid en structuur van de samenwerking kan van belang zijn of die samenwerking geschiedt in het verband van een rechtspersoon.

Het 'oogmerk' tot het plegen van misdrijven hoeft niet de bestaansgrond of het enige doel van het samenwerkingsverband te zijn. Een organisatie kan op zich een nobel einddoel hebben, maar dat einddoel kan mede worden gerealiseerd door het plegen van misdrijven. Dat plegen van misdrijven vormt dan een nevendoel van de organisatie. Bij het nastreven van het nobele einddoel kunnen in het samenwerkingsverband legale en illegale activiteiten tegelijk en door elkaar plaatsvinden, waarbij toegelaten handelingen en het plegen van misdrijven als naaste doelen tegelijkertijd plaatsvinden. Het nastreven van een nobel einddoel kan in ieder geval geen excuus of verhulling voor het plegen van misdrijven opleveren en sluit de mogelijkheid niet uit dat binnen het verband van een legale organisatie een crimineel samenwerkingsverband schuilgaat.

Voor deze ruime betekenis van het begrip 'oogmerk' kan in het bijzonder worden gewezen op:

1. HR 26 februari 1991, NJ 1991, 499 en HR 15 juni 2010, LJN BK6148, waarin is beslist dat

het plegen van misdrijven niet de voornaamste bestaansgrond hoeft te zijn voor het

samenwerkingsverband tussen de verdachte en zijn mededaders;

2. HR 6 oktober 1992, NJ 1993, 100: 'van het oogmerk is niet slechts sprake wanneer een organisatie in het leven is geroepen tot het plegen van misdrijven, maar ook wanneer dat pas naderhand is nagestreefd. Onder 'oogmerk' is niet slechts de uitsluitende bedoeling van een organisatie te verstaan maar ook het naaste doel / nevendoel ter verwezenlijking van een oorbaar einddoel.' In zijn conclusie bij dit arrest schrijft advocaat-generaal Meijers dat het streven van de organisatie, dat niet uitsluitend op het plegen van misdrijven gericht hoeft te zijn, ook naderhand kan opkomen en gaandeweg uit de daden van de deelnemers aan de organisatie zichtbaar kan worden.

Het bestaan van het feitelijke samenwerkingsverband dat het oogmerk heeft misdrijven te plegen, is af te leiden uit de volgende feiten en omstandigheden:

a. Uit de verklaringen van [betrokkene 5], [betrokkene 6] en [betrokkene 2] kan worden afgeleid dat [betrokkene 4] / [betrokkene 1] en [betrokkene 7] gedurende lange tijd gebruik hebben gemaakt van de diensten van [verdachte] BV.

b. In de jaren 2004 en 2005 was er sprake van een grote stijging van wisseltransacties van ponden naar Euro's; deze stijging is toe te schrijven aan de activiteiten van [betrokkene 4] / [betrokkene 1] en een onbestemde groep 'Nigerianen'.

c. [betrokkene 4] wisselde gelden bij [verdachte] BV, omdat andere instellingen geen contant geld meegaven. Bij andere instellingen werd het gewisselde geld op een rekening gestort en dat wilde hij niet.

d. Eind 2004 –begin 2005 was het klantenbestand van [verdachte] BV zeer beperkt; in feite was er nog maar één klant, namelijk [betrokkene 4] / [betrokkene 1]. Zonder de transacties met [betrokkene 4] / [betrokkene 1] was het voortbestaan van [verdachte] 'lastig', zo geeft [betrokkene 5] aan.

e. De uitvoering van de wisseltransacties verliep volgens een vast patroon. Door [betrokkene 4] / [betrokkene 1] en [betrokkene 7] werd tevoren naar één van de werknemers van [verdachte] gebeld en werd de aanvoer van te wisselen gelden aangekondigd. Het geld werd veelal ongeteld aangevoerd en bestond uit kleinere coupures. Na de aflevering werd het geld later na wisseling opgehaald.

f. Er werd geen navraag gedaan naar de herkomst en bestemming van het geld. Eventueel overgelegde facturen / kwitanties werden niet op echtheid gecontroleerd, maar enkel in de administratie opgenomen om het te doen voorkomen alsof de regels werden nageleefd.

g. Bij de registratie van de wisseltransacties werd op grote schaal de hand gelicht met de voorschriften aangaande de uitvoering van wisseltransacties en de melding van ongebruikelijke transacties.

Transacties van [betrokkene 4] werden geregistreerd op naam van [betrokkene 1], zodat transacties niet werden gemeld op naam van degene die het geld bracht of kwam ophalen. De meldingen van de transacties aan het MOT waren dan ook structureel onjuist dan wel incompleet. Aan berichten van doormelding van transacties door het MOT bij justitie werden geen consequenties verbonden (zoals het staken van transacties met dubieuze contacten). Dit was gangbare praktijk, waarvan alle betrokkenen binnen [verdachte] – het betreft [betrokkene 2], [betrokkene 3], [betrokkene 6], [betrokkene 5] en [betrokkene 8] – op de hoogte waren.

h. Binnen [verdachte] BV bestond grote twijfel over de legale herkomst van de door [betrokkene 4] / [betrokkene 1] en [betrokkene 7] te wisselen gelden. Zelfs [betrokkene 4] had zo zijn bedenkingen.

i. Na controles door DNB werd er met [betrokkene 4] afgesproken dat er geen grote bedragen meer werden gewisseld, maar dat alles in kleine porties zou worden gewisseld beneden de meldgrens van de Wet MOT.

j. Het wisselen van gelden met [betrokkene 4] / [betrokkene 1] werd gecontinueerd vanwege de daarmee te behalen winsten.

Uit het voorafgaande onder a t/m j kan worden afgeleid dat het feitelijke samenwerkingsverband bij het wisselen van gelden in het verband van [verdachte] BV moet worden gezien als een criminele organisatie. In de feitelijke sfeer bestond er tussen de partijen [verdachte] en haar werknemers enerzijds en [betrokkene 4] / [betrokkene 1] en [betrokkene 7] anderzijds een gestructureerde vorm van samenwerking waarin volgens een vast patroon gedurende langere tijd strafbare feiten werden begaan. Deze strafbare feiten bestonden uit het witwassen van gelden die van misdrijf afkomstig waren, valsheid in geschrifte en het niet naleven / ontduiken van verplichtingen van de toenmalige Wet MOT. Voor het plegen van misdrijven door de BV waren de activiteiten van [betrokkene 4] / [betrokkene 1] en [betrokkene 7] cruciaal. Zij leverden immers de te wisselen gelden aan die het voorwerp vormden van de te plegen strafbare feiten.

Dat het feitelijke samenwerkingsverband het plegen van misdrijven tot oogmerk had, kan worden afgeleid uit de volgende factoren:

- het voortbestaan van [verdachte] BV en het behalen van winst was afhankelijk van de voortzetting van de transacties met [betrokkene 4] / [betrokkene 1] en [betrokkene 7] en [betrokkene 7];

- bij de personen die werkzaam waren binnen de BV bestond het inzicht dat de te wisselen gelden een criminele oorsprong hadden; er werden geen maatregelen getroffen om het wisselen van gelden van dubieuze oorsprong te voorkomen;

- hoewel men besefte dat de regels voor het melden van ongebruikelijke transacties niet werden nageleefd en dus niet duidelijk was wie wanneer welke gelden kwam wisselen, werd deze praktijk bewust gecontinueerd;

- de omzet aan geldwisselingen die werd behaald met enerzijds besmette gelden en anderzijds gelden van legale klanten: het eerste deel was veel groter dan het tweede deel.

Het oorspronkelijke nobele doel van de BV, namelijk het behalen van winst door middel van financiële dienstverlening, werd in de loop der tijd aangevuld met een illegaal nevendoel, namelijk het plegen van strafbare feiten. Dit nevendoel werd door de daden van de werknemers binnen de organisatie zichtbaar en maakte in de loop van de tijd zo'n prominent deel uit van de werkzaamheden van de organisatie, dat het als een zelfstandig 'oogmerk' moet worden beschouwd.

Op basis van de hiervoor weergegeven punten kan worden aangenomen dat onder meer verdachte, [betrokkene 2], [betrokkene 3], [betrokkene 5], [betrokkene 6], [betrokkene 4] en [betrokkene 7] hebben deelgenomen aan de criminele organisatie en dat het vereiste onvoorwaardelijke opzet bij hen aanwezig was. Zij hoorden immers tot het samenwerkingsverband en hadden een aandeel in gedragingen die strekten tot of rechtstreeks verband hielden met de verwezenlijking van het oogmerk van de organisatie.

De BV bood in de kern het kader dat het plegen van de strafbare feiten mogelijk heeft gemaakt. De strafbare gedragingen van de natuurlijke personen die werkzaamheden verrichtten in en voor de BV en het bij die personen bestaande opzet op het plegen van strafbare feiten kunnen aan de rechtspersoon worden toegerekend. De BV is dan ook te zien als een wezenlijk deel van het samenwerkingsverband. De aan de BV toe te rekenen gedragingen hebben te gelden als de handelingen van de rechtspersoon waardoor is deelgenomen aan de criminele organisatie. Die handelingen strekten immers tot of hielden rechtstreeks verband met de verwezenlijking van het oogmerk van de organisatie.

Bewezenverklaring

Door wettige bewijsmiddelen, waarbij de inhoud van elk bewijsmiddel -ook in onderdelen- slechts wordt gebezigd tot het bewijs van dat tenlastegelegde feit waarop het blijkens de inhoud kennelijk betrekking heeft, en waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt, heeft het hof de overtuiging verkregen en acht het hof wettig bewezen, dat verdachte het onder 1 primair, 2 primair, 3, 4 en 5 tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande, dat:

1 primair:

zij op tijdstippen in de periode van 1 januari 2005 tot en met 9 mei 2006, in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, van het plegen van witwassen een gewoonte heeft gemaakt, immers heeft [verdachte] grote geldbedragen, te weten

- op 19 september 2005, 17.030 Britse ponden, 61.450 Noord-Ierse ponden en 11.300 Schotse ponden en

- op 18 oktober 2005, 166.005 Britse ponden en

- op 7 november 2005, 23.970 Britse ponden en 75.468 Schotse ponden en 2005 Noord-Ierse ponden en

- op 3 april 2006, 50.195 Britse ponden en 4.710 Schotse ponden en 210,- Noord Ierse ponden verworven en voorhanden gehad en omgezet , terwijl zij wist dat die geldbedragen - onmiddellijk of middellijk - afkomstig waren uit misdrijf,

2 primair:

- op 21 maart 2006, 47.220,- Britse ponden en 1.560 Schotse ponden en

- op 30 maart 2006, 45.000,- Schotse ponden en

- op 3 april 2006 119.960,- Schotse ponden en

- op 4 april 2006, 60.000 Schotse ponden en

- op 6 april 2006, 7.760 Britse ponden en 51.240 Schotse ponden en

-op 11 april 2006, 60.000,- Schotse ponden en

-op13 april 2006, 7.300,- Britse ponden, en 72.710,- Schotse ponden verworven en voorhanden gehad en omgezet terwijl zij wist dat die geldbedragen - onmiddellijk of middellijk - afkomstig waren uit misdrijf,

zij op tijdstippen in de periode van 1 januari 2005 tot en met 9 mei 2006, in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, meermalen, telkens, een formulier, te weten

1. een (digitale) MOT-melding (aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) d.d. 19 september 2005 (transactienummer ZE 2620) en

2. een transactieformulier van [verdachte] d.d. 19 september 2005 en

3. een (digitale) MOT-melding (aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) d.d. 18 oktober 2005 (transactienummer U2-11135) en

4. een transactieformulier van [verdachte] d.d. 18 oktober 2005 en

5. een (digitale) MOT-melding (aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) d.d. 7 november 2005 (transactienummer ZE 2721) en

6. een transactieformulier van [verdachte] d.d. 7 november 2005 en

7. een (digitale) MOT-melding (aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) d.d.

3 april 2006 (transactienummer ZE 2620) – elk zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen - valselijk heeft opgemaakt, immers heeft verdachte telkens genoemde MOT-meldingen valselijk aangemaakt op naam van [betrokkene 1], en/of telkens op genoemde transactieformulieren valselijk vermeld dat [betrokkene 1] de cliënt was,

zulks telkens met het oogmerk om die geschriften als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken,

zij op tijdstippen in de periode van 1 januari 2005 tot en met 9 mei 2006, in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, meermalen terwijl verdachte een beroeps- of bedrijfmatige dienst verleende telkens opzettelijk verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transacties niet heeft gemeld en niet alle gegevens van verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transacties juist en/of volledig heeft gemeld,

immers heeft verdachte op de MOT-melding van

1. - 19 september 2005 (transactienummer ZE 2620) en

2. - 18 oktober 2005 (transactienummer U2-11135) en

3. - 7 november 2005 (transactienummer ZE 2721) en

4. - 3 april 2006 (transactienummer ZE 2864);

telkens,

* niet de (juiste) identiteit van de cliënt gemeld en/of

* de omstandigheden niet gemeld op grond waarvan de transactie als ongebruikelijk wordt aangemerkt, zoals genoemd in artikel 8 van de Wet Ongebruikelijke Transacties en genoemd in bijlage A van de indicatorenlijst geldend vanaf 1 juni 2003 en/of de indicatorenlijst behorende bij de Wet MOT met ingang van 1 november 2005

immers heeft verdachte niet gemeld:

- dat de transactie a-typisch is voor cliënt en/of

- dat de cliënt handelt als stroman en/of

- dat er geen verklaarbaar legaal doel of geen zichtbare relatie is met (bedrijft)activiteiten en/of

- dat cliënt ongeteld aanlevert, zonder dat dit in relatie staat tot de (bedrijft)activiteiten en/of

- dat het bedrag niet wordt gestort op eigen rekening of rekening werkgever en/of

dat de transactie aanleiding is om te veronderstellen dat ze verband kunnen houden met witwassen,

zij op tijdstippen in de periode van 1 januari 2005 tot en met 9 mei 2006, in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, meermalen, terwijl verdachte een beroeps- of bedrijfmatige dienst verleende telkens opzettelijk verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transacties niet heeft gemeld en niet alle gegevens van verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transacties juist en volledig heeft gemeld, immers heeft verdachte op de MOT-melding van

1. - 21 maart 2006 (transactienummer U2 11895) en/of

2. - 30 maart 2006 (transactienummer ZE 2859) en/of

3. - 3 april 2006 (transactienummer ZE 2866) en/of

4. - 4 april 2006 (transactienummer U2 11969) en/of

5. - 6 april 2006 (transactienummer ZE 2868) en/of

6. - 11 april 2006 (transactienummer U2 12003) en/of

7. - 13 april 2006 (transactienummer ZE 2876 ), (telkens),

de omstandigheden niet gemeld op grond waarvan de transactie als ongebruikelijk wordt aangemerkt, zoals genoemd in artikel 8 van de Wet Ongebruikelijke Transacties en genoemd in bijlage A van de indicatorenlijst geldend vanaf 1 juni 2003 en/of de indicatorenlijst behorende bij de Wet MOT met ingang van 1 november 2005

immers heeft verdachte niet gemeld:

- dat de transactie a-typisch is voor cliënt en/of

- dat de cliënt handelt als stroman en/of

- dat er geen verklaarbaar legaal doel of geen zichtbare relatie is met (bedrijfs)activiteiten en/of

- dat cliënt ongeteld aanlevert, zonder dat dit in relatie staat tot de (bedrijfs)activiteiten en/of

- dat het bedrag niet wordt gestort op eigen rekening of rekening werkgever en/of

- dat de transactie aanleiding is om te veronderstellen dat ze verband kunnen houden met witwassen;

zij in de periode van 1 januari 2004 tot en met 9 mei 2006 in de gemeente Zeewolde en/of de gemeente Utrecht, althans in Nederland, heeft deelgenomen aan een organisatie, die gevormd werd door verdachte en en de natuurlijke personen [betrokkene 2] en [betrokkene 3] en [betrokkene 4] en [betrokkene 5] en [betrokkene 6] en [betrokkene 7] welke organisatie tot oogmerk had het plegen van misdrijven, namelijk valsheid in geschrifte en/of overtreding van de Wet Melding ongebruikelijke transacties en/of witwassen.

Strafbaarheid van het bewezenverklaarde

het onder 1 primair en 2 primair bewezenverklaarde levert op:

het door een rechtspersoon begaan van

van het plegen van witwassen een gewoonte maken.

het onder 3 bewezenverklaarde levert op:

het door een rechtspersoon begaan van medeplegen van valsheid in geschrift, meermalen gepleegd,

het door een rechtspersoon begaan van

opzettelijk overtreden van voorschriften gesteld bij artikel 9 van de Wet melding ongebruikelijke transacties, meermalen gepleegd.

het onder 4 bewezenverklaarde levert op:

het door een rechtspersoon begaan van

opzettelijk overtreden van voorschriften gesteld bij artikel 9 van de Wet melding ongebruikelijke transacties, meermalen gepleegd.

het onder 5 bewezenverklaarde levert op:

deelneming aan een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven.

Strafbaarheid van de verdachte

Verdachte is strafbaar aangezien geen omstandigheid is gebleken of aannemelijk geworden die verdachte niet strafbaar zou doen zijn.

Oplegging van straf en/of maatregel

De hierna te melden strafoplegging is in overeenstemming met de aard en de ernst van het bewezenverklaarde en de omstandigheden waaronder dit is begaan, mede gelet op de persoon van verdachte, zoals van een en ander bij het onderzoek ter terechtzitting is gebleken.

Het hof heeft bij de straftoemeting in het bijzonder in aanmerking genomen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan een gewoonte maken van witwassen, valsheid in geschrifte en deelneming aan een criminele organisatie. Het witwassen van criminele gelden vormt een bedreiging van de legale economie en tast de integriteit van het financiële en economische verkeer aan. Door witwassen wordt het plegen van andere strafbare feiten gefaciliteerd.

Het is cruciaal dat de kanalen waarlangs het witwasproces zich zou kunnen voltrekken worden beschermd tegen misbruik voor criminele doeleinden. Dit geschiedt onder meer door het melden van ongebruikelijke transacties. De Wet Melding ongebruikelijke transacties (per 1 augustus 2008 vervangen door de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme) gaf de verplichting tot het melden van ongebruikelijke transacties. Bij verdachte is in relatief korte tijd heel veel geld dubieuze herkomst witgewassen waarbij de controlemechanismen ter bestrijding van het witwassen door verdachte bewust zijn gefrustreerd.

Het hof heeft acht geslagen op een uittreksel uit het justitieel documentatieregister waaruit blijkt dat verdachte niet eerder is veroordeeld voor strafbare feiten.

Met de advocaat-generaal en de verdediging is het hof van oordeel dat de zaak lang heeft geduurd. Het hof stelt de aanvangsdatum van de op zijn redelijkheid te beoordelen termijn voor verdachte vast op 9 mei 2006, zijnde de datum van de inverzekeringstelling van één of meer medeverdachten. Eerst op 7 juli 2009 is door de rechtbank in eerste aanleg vonnis gewezen. Verdachte is één van de verdachten in een zeer omvangrijke zaak, waarbij veel onderzoekshandelingen zijn verricht. Om die reden is het hof met de rechtbank van oordeel dat de behandeling wel onwenselijk lang, maar niet onredelijk lang heeft geduurd.

De vonnissen van de rechtbank zijn gewezen op 7 juli 2009, zodat uiterlijk in juli 2011 de zaak in hoger beroep had moeten zijn behandeld en afgedaan.

Het hof:

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het onder 1 primair, 2 primair, 3, 4 en 5 tenlastegelegde heeft begaan.

Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Verklaart het onder 1 primair, 2 primair, 3, 4 en 5 bewezenverklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.

Veroordeelt de verdachte tot een geldboete van € 100.000 (éénhonderdduizend euro).

Aldus gewezen door

mr. R. de Groot, voorzitter,

mr. M.J. Stolwerk en mr. B.W.M. Hendriks, raadsheren,

in tegenwoordigheid van mr. G.W. Jansink, griffier,

en op 23 november 2012 ter openbare terechtzitting uitgesproken.

mr. B.W.M. Hendriks is buiten staat dit arrest mede te ondertekenen.

ECLI:NL:GHARN:2012:BY5404

Toegepaste wetsartikelen