ECLI:NL:RBDHA:2022:3032
Rechtbank DEN HAAG
Meervoudige kamer
Rekestnummer: FA RK 20-9443
Zaaknummer: C/09/605261
Datum beschikking: 11 januari 2022
Voorziening tegen de weigering van de ambtenaar
Beschikking op het op 28 december 2020 ingekomen pro forma verzoekschrift en het op 26 februari 2021 ingekomen aanvullende verzoekschrift van:
[X]
verzoekster,
wonende te [woonplaats]
advocaat: mr. M. Metin te Arnhem.
Als belanghebbende wordt aangemerkt:
de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente ’s-Gravenhage,
zetelend te ’s-Gravenhage,
de ambtenaar.
Procedure
De rechtbank heeft kennisgenomen van de stukken, waaronder:
het (pro forma) verzoekschrift;
de brief van 11 februari 2021 van de ambtenaar;
het aanvullende verzoekschrift;
het F9-formulier van 22 maart 2021 met bijlagen van de zijde van verzoekster;
het verweerschrift van de ambtenaar;
het F9-formulier van 1 juli 2021 met bijlage van de zijde van verzoekster;
de brief van 20 juli 2021 van de ambtenaar;
de brief van 16 september 2021 van de zijde van verzoekster;
de brief van 21 september 2021 van de ambtenaar.
Verzoek en verweer
Het verzoek strekt ertoe:
- te bepalen dat de adoptie van 5 oktober 2019 bij notariële akte in Peru naar Nederlands recht wordt uitgesproken en te gelasten dat de ambtenaar de reeds geregistreerde geboorteakte wijzigt of aanvult, subsidiair de meerderjarigenadoptie uit te spreken van verzoekster door [echtgenoot van de moe van X] , althans een beslissing te nemen die de rechtbank juist acht,
met veroordeling van de gemeente ’s-Gravenhage in de proceskosten.
Verzoekster is op [geboortedatum] 1990 te [geboorteplaats] Peru, geboren binnen het huwelijk van [naam va van X] (de vader) en [naam moe] (de moeder). Dit huwelijk is ontbonden toen verzoekster anderhalf jaar oud was.
De moeder is op [huwelijksdatum] 1995 gehuwd met [echtgenoot van de moe van X] (hierna: [echtgenoot van de moe van X] ).
Bij Koninklijk Besluit van 22 mei 2001 is de geslachtsnaam van verzoekster gewijzigd van [geslachtsnaam van bio va] naar [echtgenoot van de moe van X] .
Op 5 oktober 2019 heeft [naam notaris] , notaris te [plaatsnaam] , Peru, een notariële akte van adoptie van meerderjarige handelingsbekwame persoon opgemaakt, in opdracht van verzoekster en haar moeder, waarbij de moeder van verzoekster is opgetreden voor zichzelf en namens [echtgenoot van de moe van X] . De akte houdt onder meer het volgende in: “ [echtgenoot van de moe van X] verklaart door middel van deze akte dat het zijn wens is om [X] [geslachtsnaam van bio va] te adopteren en [X] [geslachtsnaam van bio va] verklaart dat het haar wens is geadopteerd te worden door [echtgenoot van de moe van X] ; dientengevolge formaliseren we hierbij de adoptie met dit document dat zal worden opgenomen in een notariële akte, op grond waarvan [X] [geslachtsnaam van bio va] de hoedanigheid van dochter zal krijgen van [echtgenoot van de moe van X] , in overeenstemming met het bepaalde in artikel 377 van het Burgerlijk Wetboek.De geadopteerde, [X] [geslachtsnaam van bio va] , verklaart uitdrukkelijk in te stemmen met en toestemming te geven voor de adoptie die geformaliseerd wordt, teneinde de geadopteerde dochter te worden van de heer [echtgenoot van de moe van X] en [naam moe] , met de naam [X] [echtgenoot van de moe van X] [laatste deel geslachtsnaam bio va] , in overeenstemming met hetgeen gereguleerd is in artikel 22 van het Burgerlijk Wetboek.”
Verzoekster heeft op 21 juli 2020 verzocht om haar geboorteakte te laten inschrijven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente ’s-Gravenhage. De ambtenaar heeft dit bij besluit van 17 november 2020 geweigerd, omdat er al een geboorteakte van verzoekster is ingeschreven onder nummer [nr.] 2009. Voor zover verzoekster heeft beoogd de in Peru uitgesproken adoptie op de reeds ingeschreven geboorteakte te vermelden, heeft de ambtenaar aangegeven dat voor erkenning van een adoptie die valt onder de bepalingen van artikel 10:109 BW de tussenkomst van de rechter nodig is. Daarbij heeft de ambtenaar opgemerkt dat er geen beginseltoestemming is aangetroffen zodat verzoekster niet voldoet aan het in lid 1, onder a van dit artikel gestelde.
Verzoekster, [echtgenoot van de moe van X] en de moeder hebben elk in ieder geval de Nederlandse nationaliteit.
Rechtsmacht
Omdat verzoekster in Nederland woont, heeft de Nederlandse rechter rechtsmacht op de voet van artikel 3, aanhef en onder a, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).
Ontvankelijkheid
Op grond van artikel 1:27 van het Burgerlijk Wetboek (BW) hebben, naar aanleiding van een besluit van een ambtenaar van de burgerlijke stand om op grond van artikel 1:18c of 1:20c BW te weigeren een akte van de burgerlijke stand op te maken, een latere vermelding aan een akte toe te voegen of, buiten het geval van stuiting van het huwelijk of het geregistreerd partnerschap en dat van afgifte van een afschrift of een uittreksel, aan een verrichting mee te werken, belanghebbende partijen de bevoegdheid zich binnen zes weken na de verzending van dat besluit bij verzoekschrift te wenden tot de rechtbank, binnen welk rechtsgebied de standplaats van de ambtenaar van de burgerlijke stand is gelegen.
De brief van de ambtenaar met het weigeringsbesluit dateert van 17 november 2020. Verzoekster heeft haar pro forma verzoek binnen de termijn van zes weken ingediend, namelijk op 28 december 2020. Verzoekster kan aldus worden ontvangen in haar verzoekschrift.
Aanvulling/wijziging van de reeds geregistreerde geboorteakte
Verzoekster heeft - naar de rechtbank begrijpt - primair verzocht om erkenning van de bij notariële akte in Peru vastgelegde adoptie in Nederland.
De rechtbank overweegt als volgt. Op grond van artikel 10:104 BW wordt in titel 6 van boek 10 BW onder adoptie verstaan de beslissing van een bevoegde autoriteit waarbij de familierechtelijke betrekkingen tussen een minderjarig kind en twee personen tezamen of een persoon alleen tot stand worden gebracht. Artikel 10:104 BW vervangt artikel 2 WCAd. Ook in artikel 2 WCAd wordt onder adoptie verstaan de beslissing van een bevoegde autoriteit waarbij de familierechtelijke betrekkingen tussen een minderjarig kind en twee personen tezamen of een persoon alleen tot stand worden gebracht. Uit de Memorie van Toelichting (Kamerstukken 2001-2002, 28457, nr. 3) bij de WCAd blijkt ook expliciet dat het niet de bedoeling van de wetgever is geweest de WCAd van toepassing te laten zijn op een meerderjarigen adoptie:
“De Staatscommissie heeft in overweging gegeven het hoofdstuk inzake erkenning van buitenlandse adopties mede betrekking te doen hebben op de erkenning van buitenlandse meerderjarigenadopties. Naar mijn mening verdient het de voorkeur deze niet frequent voorkomende adoptievorm buiten het wetsvoorstel te houden. De vraag naar de erkenning van een meerderjarigenadoptie kan, hoe dan ook, aan de rechter worden voorgelegd (procedure van artikel 26 Boek 1 BW). Rechtspraak is mij overigens niet bekend. Ik sluit niet uit dat de rechter enigszins andere criteria zou toepassen dan in het geval van een minderjarigenadoptie en meen dat het de voorkeur verdient hem daarvoor ruimte te bieden.”
Nu er in het onderhavige geval geen sprake is van adoptie van een minderjarige maar van een meerderjarige, is naar het oordeel van de rechtbank in het onderhavige geval titel 6 van Boek 10 niet van toepassing.
De rechtbank zal gelet op het voornoemde het verzoek toetsen aan artikel 1:26 BW, waarbij aan de orde is dat adoptie een verstrekkend rechtsfeit betreft dat niet ter vrije bepaling van partijen staat.
Op grond van artikel 1:26 BW kan een ieder, die daarbij een gerechtvaardigd belang heeft, de rechtbank verzoeken een verklaring voor recht af te geven dat een op hem betrekking hebbende, buiten Nederland opgemaakte akte of gedane uitspraak overeenkomstig de plaatselijke voorschriften door een bevoegde instantie is opgemaakt of gedaan en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in de Nederlandse registers van de burgerlijke stand.
De rechtbank is, met de ambtenaar, van oordeel dat de Peruaanse notariële akte, waarin de adoptie van verzoekster is vastgelegd, geen akte is die naar zijn aard vatbaar is voor opneming in een Nederlands register van de burgerlijke stand. Uit de tekst van de Memorie van Toelichting bij artikel 1:26 BW (Kamerstukken 1990-1991, 21847, nr. 3, p. 31) volgt dat:
“Met de commissie meen ik dat er behoefte is aan een wettelijke voorziening die de rechter in staat stelt zich uitdrukkelijk uit te spreken over de rechtsgeldigheid van feiten betreffende de burgerlijke staat, die in buitenlandse akten of rechterlijke uitspraken zijn neergelegd. De opzet van de afdeling is mede bepaald door mijn oordeel dat de gevallen waarin een latere vermelding aan een akte mag worden toegevoegd limitatief in de wet moeten worden vermeld. Om dit te bereiken, dient uitdrukkelijk te worden bepaald dat van feiten die zich in het buitenland hebben voorgedaan, alleen dan in Nederland een akte of een latere vermelding kan worden opgemaakt wanneer deze behoren tot de feiten die naar Nederlandse begrippen voor opneming in de registers van de burgerlijke stand in aanmerking komen. Bij deze opzet past de mogelijkheid van een rechterlijk declaratoir.”
Uit deze toelichting valt af te leiden dat de rechter in staat moet zijn zich uitdrukkelijk uit te spreken over de rechtsgeldigheid van feiten betreffende de burgerlijke staat, die in buitenlandse akten of rechterlijke uitspraken zijn neergelegd. Voorts staat hierin vermeld dat uitdrukkelijk wordt bepaald dat van feiten, die zich in het buitenland hebben voorgedaan, alleen dan in Nederland een akte of een latere vermelding kan worden opgemaakt wanneer deze behoren tot de feiten die naar Nederlandse begrippen voor opneming in de registers van de burgerlijke stand in aanmerking komen.
De Nederlandse wet kent (gelet op artikel 1:228 BW) de rechtsfiguur van meerderjarigenadoptie in beginsel niet. Slechts onder zeer uitzonderlijke en bijzondere omstandigheden kan en zal de Nederlandse rechter aan deze wettelijke onmogelijkheid voorbij gaan. Dergelijke uitzonderlijke en bijzondere omstandigheden zijn in deze procedure niet gebleken, zoals ook hierna nog verder zal worden gemotiveerd. Om die reden zal de rechtbank ook niet overgaan tot erkenning van de Peruaanse adoptie. Daar komt bij dat er bij de totstandkoming van de notariële akte van adoptie geen sprake is geweest van hoor en wederhoor, omdat de vader, [naam va van X] , op geen enkele wijze betrokken is geweest bij de adoptie. Dit betekent dat, nog los van het gegeven dat Nederland in beginsel geen meerderjarigenadoptie kent, ook sprake is van schending van een wezenlijk procesrechtelijk beginsel, waardoor de akte niet voor erkenning in Nederland in aanmerking komt.
Op basis van de algemene erkenningsregels (10:100 en 10:101 BW) kan de notariële akte evenmin erkend worden in Nederland nu geen sprake is geweest van hoor en wederhoor.
Omdat het primaire verzoek wordt afgewezen, komt de rechtbank toe aan het subsidiaire verzoek.
Adoptie naar Nederlands recht
Artikel 1:228, eerste lid onder a, BW bepaalt als eerste voorwaarde voor adoptie dat het te adopteren kind op de dag van het eerste verzoek minderjarig is. De Nederlandse wet kent de rechtsfiguur van meerderjarigenadoptie niet. Slechts onder zeer uitzonderlijke en bijzondere omstandigheden kan en zal de Nederlandse rechter aan deze wettelijke onmogelijkheid voorbij gaan.
Verzoekster meent dat sprake is van bijzondere omstandigheden die terzijdestelling van de dwingendrechtelijke bepaling van artikel 1:228 lid 1 onder a BW kunnen rechtvaardigen. Zij heeft hiertoe aangevoerd dat zij al vanaf haar tweede levensjaar in een nauwe persoonlijke betrekking tot [echtgenoot van de moe van X] staat en hem als haar vader beschouwt.
De rechtbank:
wijst de verzoeken af;
bepaalt dat elke partij de eigen proceskosten draagt.
Deze beschikking is gegeven door mrs. J.C. Sluymer, M.J. Alt-van Endt en L. Koper, rechters, bijgestaan door mr. I.M. Talstra - Touwen als griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 11 januari 2022.